6 Şubat’ın Ardından Şanlıurfa’nın Tarihi Camilerinde Ne Değişti? Mahmut Paşa Camii Yeniden Açıldı

news-1787656322

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler yalnızca konutları ve iş yerlerini değil, Şanlıurfa’nın yüzyıllardır ayakta duran tarihi yapılarını da etkiledi.

Depremin ardından kentteki birçok cami geçici olarak ibadete kapatılırken tarihi ve tescilli yapılarda sıradan bakım-onarım yerine proje, güçlendirme ve restorasyon süreçleri başlatıldı.

Aradan geçen üç yılı aşkın sürede bazı tarihi yapılar yeniden kapılarını açarken, bazı eserlerde ise çalışmalar devam etti.

Bu sürecin son örneklerinden biri Birecik’teki Mahmut Paşa Camii oldu.

6 ŞUBAT’TA ORTA HASAR GÖRDÜ

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğünün depremden etkilenen vakıf eserlerini ele aldığı resmî yayına göre Mahmut Paşa Camii, giriş kapısı üzerindeki kitabeden hareketle 1573 yılında Mahmut Paşa tarafından yaptırıldı.

Aynı resmî kaynakta caminin 6 Şubat 2023 depreminde orta hasar gördüğü belirtiliyor.

GAP Bölge Kalkınma İdaresinin Birecik’in kültür varlıklarını ele alan çalışmasında da yapının 1573-1574 yıllarında yaptırıldığı, avlulu olduğu ve ibadet bölümünün enlemesine iki sahınlı, haç tonoz örtülü mimariye sahip olduğu bilgisi yer alıyor.

Depremin ardından tarihi cami için başlayan süreç yalnızca görünen hasarların onarılmasıyla sınırlı tutulmadı.

MAHMUT PAŞA CAMİİ’NDE NELER YAPILDI?

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü Şanlıurfa Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen çalışmalarda yapının taşıyıcı sistemine müdahale edildi.

Restorasyon kapsamında caminin taşıyıcı sistemi ve tonozları güçlendirildi.

Minaresinde kapsamlı güçlendirme çalışmaları gerçekleştirilirken üst örtü, tarihi yapının özgün malzeme ve yapım teknikleri dikkate alınarak yenilendi.

İç ve dış cephelerde temizlik ile bölgesel kumlama işlemleri yapıldı. Elektrik altyapısı ve aydınlatma sistemi elden geçirilirken ahşap döşemeler, pencereler ve demir korkuluklar da yenilendi.

Avluda daha sonradan yapılmış WC bölümü kaldırıldı; yerine caminin tarihi taş dokusuyla uyumlu abdesthane ve WC yapıldı.

Böylece çalışmanın yalnızca estetik bir yenileme değil, yapısal güçlendirmeyi de kapsadığı görülüyor.

24 AĞUSTOS’TA YENİDEN İBADETE AÇILDI

Restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından Mahmut Paşa Camii, 24 Ağustos 2026 tarihinde düzenlenen programla yeniden ibadete açıldı.

Açılışa Birecik Kaymakam Vekili Muhammed Furkan Tuna, Birecik Belediye Başkan Yardımcısı Sakıp Yaşar, Şanlıurfa Vakıflar Bölge Müdürü Mehmet Emin Palalı, kurum temsilcileri ve vatandaşlar katıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da Mahmut Paşa Camii ile Gaziantep’teki Bostancı Camii’nin restorasyonunun tamamlanmasıyla deprem bölgesinde restorasyonu bitirilerek yeniden ibadete veya ziyarete açılan vakıf eserlerinin sayısının 276’ya ulaştığını açıkladı.

PEKİ ŞANLIURFA’DA DEPREM SONRASI TABLO NASIL DEĞİŞTİ?

Mahmut Paşa Camii’nin yeniden açılması, Şanlıurfa’daki daha geniş bir restorasyon sürecinin son halkalarından biri.

Depremin hemen ardından açıklanan veriler tablonun büyüklüğünü ortaya koyuyordu.

Şanlıurfa Valiliğinin Aralık 2023’te yaptığı değerlendirmede, il genelinde 116 caminin deprem nedeniyle hasarlı olduğu bildirilmişti.

Tarihi ve tescilli Ulu Camii, Nimetullah Camii, Hasan Paşa Camii ve Selahaddin Eyyubi Camii gibi yapılardaki çalışmaların ise Bilim Kurulu kararları doğrultusunda yürütüldüğü açıklanmıştı.

Buradaki 116 sayısı kent genelindeki hasarlı camileri kapsıyor. Vakıflar Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki tarihi eserler ise daha dar bir grubu oluşturuyor.

2025 BAŞINDA 28 CAMİDEN 11’İ YENİDEN AÇILMIŞTI

Şanlıurfa Valiliğinin 26 Ocak 2025 tarihli açıklamasına göre, depremde zarar gördüğü için ibadete kapatılan Vakıflar Genel Müdürlüğüne bağlı 28 camiden 11’i o tarihe kadar yeniden ibadete açılmıştı.

Bunların ikisinde restorasyon tamamlanmış, dokuzunda ise güçlendirme ve hasar giderme çalışmaları gerçekleştirilmişti.

Aynı dönemde Selahaddin Eyyubi, Eski Sefalı ve Hüseyin Paşa camilerindeki çalışmalar da devam ediyordu.

Bu rakamlar, tarihi yapılardaki sürecin tek seferlik bir onarımdan ziyade yıllara yayılan bir restorasyon programına dönüştüğünü gösteriyor.

2025 SONUNDA 15 ESER TAMAMLANMIŞTI

Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2025 yılı sonunda açıkladığı daha güncel verilere göre ise Şanlıurfa’da 15 vakıf eserinin restorasyonu tamamlanmış, 10 eserde çalışmalar devam ediyordu.

Bu veriler yalnızca Şanlıurfa’yı kapsıyor; aynı bölge müdürlüğünün sorumluluk alanındaki Adıyaman verileri ayrıca tutuluyor.

2026 yılında da listeye yeni tamamlanan yapılar eklendi.

SELAHADDİN EYYUBİ CAMİİ DE 2026’DA AÇILDI

Şanlıurfa’nın önemli tarihi ve manevi noktalarından Selahaddin Eyyubi Camii, 6 Şubat depremlerinde aldığı hasarın ardından uzun süre ibadete kapalı kaldı.

Haziran 2023’te başlatılan restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla cami, Mart 2026’da yeniden ibadete açıldı.

Şanlıurfa Valiliği, çalışmanın planlanan süreden önce tamamlandığını ve yapının yaklaşık üç yıl sonra yeniden cemaatle buluştuğunu açıkladı.

Selahaddin Eyyubi Camii’nin ardından Birecik Mahmut Paşa Camii’nin de Ağustos ayında yeniden açılması, 2026 yılında tarihi eserlerdeki restorasyon programının devam ettiğini ortaya koyuyor.

BAZI TARİHİ YAPILARDA SÜREÇ DEVAM EDİYOR

Ancak Şanlıurfa’daki bütün tarihi camilerin restorasyonunun tamamlandığını söylemek henüz mümkün değil.

Şanlıurfa Valiliğinin 2026 yılında yayımladığı Kültür Atlası’ndaki saha notlarında Nimetullah Camii’nin restorasyonda olduğu için iç mekânına girilemediği belirtiliyor.

Aynı envanter çalışmasında Hüseyin Paşa Camii için de yapının restorasyonda olması nedeniyle iç mekân incelemesinin gerçekleştirilemediği kaydediliyor.

Bu bilgiler, bir taraftan depremde zarar gören eserlerin bir bölümünün yeniden açıldığını, diğer taraftan Şanlıurfa’nın tarihi merkezindeki restorasyon sürecinin tümüyle sona ermediğini gösteriyor.

DEPREMDEN SONRA SADECE TAŞLAR DEĞİL, TAŞIYICI SİSTEMLER DE ELE ALINIYOR

Mahmut Paşa Camii örneğinde dikkat çeken en önemli noktalardan biri de restorasyonun yalnızca sıva, taş temizliği veya dış görünüş çalışması olarak yapılmaması.

Taşıyıcı sistemin, tonozların ve minarenin güçlendirilmesi; tarihi yapıların deprem sonrasındaki müdahalelerinde yapısal güvenliğin ön plana çıktığını gösteriyor.

Vakıflar Genel Müdürlüğü de deprem bölgesindeki çalışmalarında hasar tespitlerinin ardından vakıf kültür varlıklarının restorasyon kapsamına alındığını ve müdahalelerde özgün yapının korunmasını temel yaklaşım olarak benimsediğini açıklıyor. Genel Müdürlüğün 2026 verilerine göre 11 deprem ilinde incelenen 678 vakıf kültür varlığının 31’i yıkık, 144’ü ağır, 104’ü orta, 98’i hafif hasarlı olarak tespit edilirken 301 eserin hasarsız olduğu belirlendi.

MAHMUT PAŞA CAMİİ ŞANLIURFA İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?

Birecik’in yüzyıllardır ayakta kalan yapılarından Mahmut Paşa Camii’nin yeniden açılması yalnızca bir ibadethanenin hizmete dönmesi anlamına gelmiyor.

16. yüzyıldan bugüne ulaşan yapının taşıyıcı sisteminden minaresine kadar güçlendirilerek yeniden kullanılabilir hale getirilmesi, 6 Şubat depreminin Şanlıurfa’nın tarihi mirasında bıraktığı izlerin giderilmesine yönelik çalışmaların somut örneklerinden birini oluşturuyor.

Şanlıurfa’da deprem sonrası süreçte bazı tarihi camiler yeniden açılırken bazı yapılardaki restorasyon çalışmaları devam ediyor.

Bu nedenle 24 Ağustos’ta yeniden kapılarını açan Mahmut Paşa Camii için ortaya çıkan tablo aynı zamanda daha geniş bir sorunun da cevabını veriyor:

6 Şubat’ın ardından Şanlıurfa’nın tarihi mirasında restorasyon süreci ilerledi, ancak henüz tamamen sona ermiş değil.

Not: Bu dosyada yer alan genel değerlendirme ağırlıklı olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki tarihi cami ve vakıf eserlerine ilişkin resmî veriler üzerinden hazırlanmıştır. Şanlıurfa’daki hanlar, geleneksel evler, köprüler, müzeler ve diğer sivil kültür varlıklarının tamamını kapsayan güncel tek bir deprem sonrası envanter olarak değerlendirilmemelidir.

Muhabir: Mustafa Payık

Kaynak: https://www.urfanatik.com/6-subatin-ardindan-sanliurfanin-tarihi-camilerinde-ne-degisti-mahmut-pasa-camii-yeniden-acildi

Exit mobile version