Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatının son günlerini geçirdiği ve ebediyete intikal ettiği Dolmabahçe Sarayı’ndaki özel oda, sarayın Harem-i Hümâyûn bölümünde yer almaktadır. Deniz cephesine bakan üst katta, Hususi Daire içinde konumlanan bu tarihi mekan, kamuoyunda “71 numaralı oda” olarak bilinmektedir.
Atatürk Odası, İstanbul’un Beşiktaş ilçesine bağlı Vişnezade Mahallesi’ndeki Dolmabahçe Sarayı’nın ana yapısında, Boğaz’a nazır deniz tarafında bulunmaktadır. Saray ziyaretçileri için Muayede Salonu’nu geçtikten sonra Harem yönüne doğru ilerlendiğinde, önce Valide Sultan’a ait kabul ve yatak odaları, ardından ise Mustafa Kemal Atatürk’e tahsis edilmiş çalışma ve yatak odaları sıralanır. Bu özel alan, sarayın Harem-i Hümâyûn kısmındaki Hususi Daire içerisinde yer almakta olup, aynı zamanda “Hünkâr Dairesi” olarak da anılmaktadır.
Dolmabahçe Sarayı’nın ana binası, işlevsel açıdan üç ana bölüme ayrılmıştır: Selamlık, Muayede Salonu ve Harem. Atatürk’ün son anlarını yaşadığı ve vefat ettiği oda, sıklıkla karıştırılanın aksine Selamlık ya da Muayede Salonu’nda değil, Harem kanadında bulunmaktadır.
Atatürk’ün hayata gözlerini yumduğu 71 numaralı yatak odası, “Dolmabahçe Sarayı Atatürk Odası” dendiğinde genellikle akla gelen ana mekandır. Bu oda, ana binanın iki ana katından üst katta konumlanmıştır. Aynı kat üzerinde bulunan Mavi Salon ile Pembe Salon arasında yer alan Hususi Daire’nin önemli bir parçasıdır.
Önemli bir ayrıntı olarak, Atatürk’ün yatak odası ile çalışma odası farklı mekanlardır. Vefat ettiği yatak odası 71 numaralı oda iken, hemen yakınındaki 69 numaralı oda çalışma odası olarak kullanılmıştır. Çalışma odası ve banyo da, Harem bölümünde Atatürk’e ayrılan odalar bütününde yer almaktadır.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe günü saat 09.05’te, işte bu 71 numaralı odada ebediyete intikal etmiştir. Uzun süren hastalığına rağmen son anlarına kadar devlet işleriyle ilgilenmeye devam eden Büyük Önder’in naaşı, vefatının ardından sarayın Muayede Salonu’nda hazırlanan katafalka konulmuştur.
Bugün 71 numaralı oda, Atatürk’ün aziz hatırasını yaşatan bir anma mekanı olarak titizlikle korunmaktadır. Odadaki yatak, Türk bayrağıyla örtülü bir şekilde durmakta, duvardaki saat ise vefat saati olan 09.05’i göstermektedir. Odanın tarihi düzeni ve içerisinde yer alan tüm eserler, ilk günkü gibi muhafaza edilmektedir. Atatürk’ün çalışma odası, yatak odası ve banyosu, Dolmabahçe Sarayı’nın Harem güzergahındaki en önemli ve en çok ziyaret edilen noktalar arasında yer almaktadır.