Birecik’teki Küçük Hamam’ın 15. yüzyıla uzanan geçmişi! Suyu kayadan geliyordu

Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde bulunan Küçük Hamam, geçmişte kullandığı su sistemi ve geleneksel hamam mimarisiyle ilçenin tarihî mirası arasında yer alıyor. Sancak Mahallesi’ndeki yapının kesin inşa tarihi bilinmiyor. Ancak yakın çevresindeki kayaya oyulmuş eski su sistemi ve tarihî kent surlarına uzanan güzergâh üzerindeki konumu, hamamın en erken 15. yüzyılda yapılmış olabileceğine işaret ediyor.

Şanlıurfa Valiliğinin 2026 yılında yayımladığı Kültür Atlası’nda yer alan bilgilere göre yaklaşık 10 metreye 24 metrelik bir alana kurulan Küçük Hamam, farklı işlevlere sahip bölümlerden oluşuyor. Yapının mimari planında soyunmalık, ılıklık, sıcaklık, su deposu, tuvalet ve külhan bulunuyor.

Hamamın geçmişine ilişkin dikkat çeken ayrıntılardan biri, yakın çevresinde bulunan eski su sistemi. Kültür Envanteri’nde aktarılan araştırmada, yakındaki bir konutun bahçesinde kayaya oyulmuş su sistemi bulunduğu belirtiliyor. Hamamın bu sistemden yararlanmış olabileceği değerlendiriliyor.

Yapının tarihî Meçan Kapı’ya ulaşan önemli bir güzergâh üzerinde bulunması da tarihlendirme değerlendirmesinde dikkate alınan unsurlar arasında yer alıyor. Bununla birlikte hamamın kitabesi bulunmadığından hangi yıl veya dönemde inşa edildiğini kesin olarak belirlemek mümkün değil. Bu nedenle 15. yüzyıl, yapının kesin inşa tarihi değil, araştırmada ortaya konulan en erken tarihlendirme ihtimali olarak değerlendiriliyor.

Küçük Hamam’ın mimarisinde sıcaklık bölümü öne çıkıyor. Bu bölümde altı ayrı halvet bulunuyor. Soyunmalık ve ılıklık gibi geleneksel hamam bölümlerinin yanı sıra su deposu ve külhan da yapının bütününü oluşturan mekânlar arasında yer alıyor.

Yaklaşık 240 metrekarelik oturum alanına sahip yapı, kesme taş mimarisiyle Birecik’in geleneksel hamam kültürünü yansıtan örneklerden biri olarak kaydediliyor.

Şanlıurfa Kültür Atlası’ndaki 2026 tarihli envanter kaydında, Küçük Hamam’ın külhan bölümünün 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerinde yıkıldığı bilgisi bulunuyor. Aynı kayıtta yapının doğal etkenler ve insan kaynaklı müdahaleler nedeniyle tahribata uğradığı da aktarılıyor.

Hamamın geçmişteki kullanımına ilişkin daha eski bir kayıt da bulunuyor. Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından 1999 yılında yayımlanan Birecik, Halfeti, Suruç, Bozova İlçeleri ile Rumkale’deki Taşınmaz Kültür Varlıkları adlı çalışmada Küçük Hamam, o dönemde kullanılan hamamlar arasında gösteriliyor.

Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.

Kaynak: https://www.urfanatik.com/birecikteki-kucuk-hamamin-15-yuzyila-uzanan-gecmisi-suyu-kayadan-geliyordu

Exit mobile version