Şanlıurfa’nın Bozova ilçesi ve çevresindeki 34 yerleşim yerinde yapılan araştırma, bitkilerin günlük yaşamda üstlendiği farklı görevleri ortaya koydu. Ethnobotany Research and Applications dergisinde 3 Ağustos 2025 tarihinde yayımlanan çalışmada, 50 familyaya ait 171 bitki taksonu belirlendi. Araştırmaya göre yöre halkı bitkilerden yalnızca beslenme ve geleneksel amaçlarla yararlanmıyor; süpürge, ev eşyası, çatı örtüsü ve doğal boya gibi üretim alanlarında da kullanıyor.
Ömer Faruk Kaya, Emine Oymak ve Hatice Tosyagülü Çelik tarafından hazırlanan araştırmada saha incelemeleri, yerel halkla görüşmeler ve farklı dönemlerde bitki örneklerinin toplanması yöntemleri kullanıldı. Çalışmanın bulgularında 61 bitkinin gıda, 48 bitkinin geleneksel tıbbi kullanım, 35 bitkinin ise hayvan yemi olarak değerlendirildiği kaydedildi.
Bitkilerin kullanım alanları bunlarla sınırlı kalmadı. Araştırmada 9 bitkinin çatı örtüsü, 8 bitkinin ev eşyası, 7 bitkinin baharat, 5 bitkinin oyun malzemesi, 5 bitkinin yakacak ve 5 bitkinin süs amacıyla kullanıldığı belirlendi. Bazı bitkilerin doğal boyama, süpürge yapımı ve ahşap işçiliğinde de değerlendirildiği tespit edildi.
Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri, doğal bitki kaynaklarının geçmişte gündelik ihtiyaçları karşılamak için farklı biçimlerde değerlendirilmesi oldu. Çatıların örtülmesinden ev eşyalarının hazırlanmasına, süpürge yapımından oyun malzemelerine kadar uzanan bu kullanım biçimleri, Bozova çevresindeki geleneksel üretim bilgisinin çeşitliliğini gösteriyor.
Çalışmada bazı bitkilerin birden fazla amaçla kullanıldığı da kaydedildi. Böylece aynı doğal kaynağın beslenme, barınma ve günlük ihtiyaçların karşılanmasında farklı işlevler üstlenebildiği ortaya konuldu.
Araştırmacılar, bitkilerden ev eşyası ve yapı malzemesi üretiminin geçmişe göre azaldığına dikkat çekti. Genç kuşakların geleneksel bitki kullanımına ilgisinin azalması ve kırsal alanlardan göç edilmesi, bu bilgilerin aktarılmasını zorlaştıran etkenler arasında gösterildi.
Çalışmanın saha bulgularında Dutluca, Yaslıca, Yaylak ve Zivanlı yerleşimlerinde geleneksel bitki bilgisini uygulamayı sürdüren kişilerin bulunduğu belirtildi. Araştırmada 100 kaynak kişilik görüşme grubundan söz edilirken katılımcıların demografik değerlendirmesinde 91 kişinin verilerine yer verildi.
Bozova’da yürütülen çalışma, yörede kuşaklar boyunca kullanılan bitkilerin yalnızca isimlerini değil, hangi ihtiyaçlar için değerlendirildiklerini de bilimsel kayda geçiriyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.