Şanlıurfa’nın Kurtuluş Savaşı yıllarındaki direnişinde kilit rol oynayan Uceymi Sa’dun Paşa, yöre halkı tarafından “Acemi Paşa” adıyla biliniyordu. “Çöl Aslanı” lakabını taşıyan bu önemli şahsiyet, hem Osmanlı İmparatorluğu saflarında İngiliz kuvvetlerine karşı çarpışmış hem de Şanlıurfa ve çevresindeki Fransız işgaline karşı verilen mücadeleye aktif destek sağlamıştır. Hayat hikayesi ve kahramanca direnişiyle bölgenin yakın tarihine damgasını vuran Uceymi Paşa, Urfa’nın kolektif belleğinde unutulmaz bir yer edinmiştir.
1887’de Irak’ın Nasıriye şehrinde doğan Uceymi Sa’dun Paşa, genç yaşlarından itibaren askeri ve politik arenada kendini göstermiştir. Özellikle Osmanlı idaresi altında İngilizlere karşı yürüttüğü kararlı mücadelelerle adından söz ettiren Uceymi Paşa, Urfa halkı arasında “Acemi Paşa” olarak anılmaktaydı.
“Çöl Aslanı” unvanıyla tanınan Uceymi Sa’dun Paşa’nın, Osmanlı ordusuyla birlikte İngilizlere karşı cephede yer aldığı tarihsel kayıtlarda mevcuttur. Tarihi kaynaklara göre, İngilizler tarafından kendisine Irak Krallığı tahtı teklif edilmesine rağmen, Uceymi Paşa bu cazip teklifi reddetmiş ve Türk milletinin yanında saf tutmayı tercih etmiştir. Bu olay, onun vatanseverliğini ve bağlılığını açıkça ortaya koymaktadır.
1920 yılında Mardin’e ulaşan Uceymi Paşa, Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesi olan Milli Mücadele hareketine dahil oldu. Şanlıurfa ve civarında Fransız işgaline karşı verilen onurlu direnişe güçlü destekler vererek, bölgenin kurtuluş savaşında aktif rol üstlendi.
Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk döneminde, Milli Mücadele’ye sunduğu eşsiz katkılardan dolayı Uceymi Paşa’ya Şanlıurfa’da toprak tahsis edildiği bilinmektedir. Paşa, bu tahsisle birlikte Karaköprü yakınlarındaki Germüş Köyü’ne yerleşerek yaşamını burada sürdürmüştür.
1934’te yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ile “Sümer” soyadını alan Uceymi Paşa, ömrünün geri kalanını Türkiye Cumhuriyeti’nde geçirdi. 29 Ekim 1960 tarihinde Ankara’da hayata gözlerini yuman Uceymi Sa’dun Paşa, düzenlenen askeri bir törenle ebediyete uğurlanarak Ankara Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi. Böylece, “Çöl Aslanı”nın Şanlıurfa ve Türk tarihindeki yeri perçinlenmiş oldu.
Kaynak: https://www.urfanatik.com/sanliurfa-tarihinde-iz-birakan-isim-col-aslani-uceymi-sadun-pasa