Şanlıurfa Ulu Camii’nin kuzeybatı avlusundaki tarihî mezarlıkta, Mevlevi başlığı, apolet, ay-yıldız ve geometrik desenlerle süslenmiş mezar taşları bulunuyor. Harran Üniversitesi akademisyeni Gül Güler’in yayımlanan araştırmasında, hazirede toplam 127 mezar tespit edildi. İncelenen en eski tarihli mezar taşı ise 1695 yılına uzanıyor.
Güler’in ‘Urfa Ulu Camii Haziresindeki Mezar ve Mezar Taşları Süslemeleri’ başlıklı makalesi, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi’nin 30 Haziran 2019 tarihli 42. sayısında yayımlandı. Araştırmada mezar taşlarının tarihleri, süslemeleri ve üzerlerinde kullanılan motifler ayrıntılı biçimde ele alındı.
Ulu Camii haziresindeki mezarların büyük bölümü 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarına tarihleniyor. Araştırmada belirlenen en eski tarihli örnek ise Rakka-Urfa Valisi Kadızade Hüseyin Paşa’nın 1695 tarihli mezar taşı.
Haziredeki mezar taşları, farklı dönemlere ait süsleme özellikleri bakımından incelendi. Çalışmada kullanılan 127 mezar sayısı, araştırmanın yapıldığı döneme ait envanteri ifade ediyor.
Mezar taşlarındaki süslemeler geometrik, bitkisel, mimari ve nesne tasvirli olmak üzere dört grupta değerlendirildi. Araştırmaya göre 22 mezar taşında bitkisel, 16 mezar taşında mimari, 3 mezar taşında ise nesne tasvirli süslemeler tespit edildi.
Nesne tasvirleri arasında ay-yıldız, apolet ve Mevlevi başlığı bulunuyor. Bitkisel süslemelerde palmet, çiçek ve yaprak biçimleri kullanılırken mimari bezemelerde silme, mukarnas ve kabara örnekleri kaydedildi.
Geometrik desenlerde ise sekiz kollu yıldız, daire, yarım daire, ok ucu, burgu ve testere dişi biçimleri yer alıyor. Makalenin özet ve ayrıntılı tablo bölümlerinde geometrik süslemeli taşların sayısı farklı verildiği için bu gruba ilişkin kesin sayı belirtilmiyor.
Gül Güler’in çalışmasında, 2011-2012 yıllarında TÜBİTAK desteğiyle yürütülen mezar taşı envanterinden de yararlanıldı. 110K106 numaralı proje kapsamında Ulu Camii’nin yanı sıra Yusuf Paşa, Hekim Dede, Halilürrahman ve Dergâh camilerinin hazireleri de araştırıldı.
Bu çalışmalarla Şanlıurfa’daki tarihî mezar taşlarının üzerindeki yazılar ve süsleme özellikleri akademik incelemeye konu edildi. Ulu Camii haziresine ilişkin 127 mezarlık envanter, güncel bir sayım değil, söz konusu araştırmalarda kaydedilen tarihî verileri yansıtıyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.