Şanlıurfa Yaz Geceleri: Ceylanpınar Neden Diğer İlçelerden Çok Daha Sıcak?

Şanlıurfa’da yaz aylarında güneş batarken sıcaklığın düşmesini umut edenler, bazı geceler sabaha kadar aradıkları serinliği bulmakta zorlanabiliyor. Özellikle Şanlıurfa yaz gecelerinde hissedilen bu bunaltıcı durum, şehrin tüm bölgelerinde aynı yoğunlukta yaşanmıyor. Yapılan detaylı bir araştırma, 2017-2026 yılları arasındaki haziran, temmuz ve ağustos aylarına ait saatlik sıcaklık verilerini inceleyerek Şanlıurfa kent merkezi, Siverek ve Ceylanpınar ilçeleri arasında gece sıcaklıklarında önemli farklılıklar olduğunu gözler önüne serdi. Bu iklim verileri, hangi ilçenin daha sıcak geceler geçirdiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Copernicus’un ERA5-Land iklim veri seti kullanılarak yapılan analizde, her gece saat 22.00’den sabah 06.00’ya kadar olan dokuz farklı saatlik sıcaklık değeri titizlikle incelendi. Tüm bu değerlerin 25 derece ve üzerinde olması durumunda, o gece “sıcak gece” olarak kabul edildi. On yıllık bir süreçte (920 gece) üç farklı yerleşim birimi için gerçekleştirilen bu karşılaştırma, Şanlıurfa ilçeleri arasındaki sıcaklık farkını ve yaz gecelerinin ne denli değişken olabileceğini çarpıcı bir şekilde gözler önüne serdi.

Bu kapsamlı incelemenin zirvesinde Ceylanpınar yer alıyor. Ceylanpınar ilçe merkezini temsil eden veri noktasında, toplam 920 gecenin 532’sinde (yaklaşık %58), gece 22.00 ile sabah 06.00 arasındaki tüm saatlik değerler 25 derecenin altına düşmedi. Bu durum, Ceylanpınar’ın Şanlıurfa’nın en sıcak gecelerine sahip ilçesi olduğunu gösteriyor. Aynı “sıcak gece” koşulu Şanlıurfa kent merkezinde 260 gecede (yaklaşık %28), Siverek’te ise sadece 54 gecede (yaklaşık %6) kaydedildi. Bu veriler, Şanlıurfa’da yaz geceleri serinleme beklentisinin ilçeden ilçeye büyük ölçüde değiştiğini kanıtlıyor.

Bu belirgin fark, tek bir yaza özgü değil; incelenen on yılın her birinde Ceylanpınar, diğer iki bölgeye kıyasla daha fazla sıcak gece yaşadı. Örneğin, Ceylanpınar’da en az sıcak gece görülen yıl olan 2018’de bile 39 gece belirlenen eşiğin üzerinde seyretti. Aynı yıl Şanlıurfa kent merkezinde 19, Siverek’te ise sadece 3 gece bu durum gözlemlendi. Bu istikrarlı tablo, gündüz sıcaklıklarından bağımsız olarak, gece boyunca devam eden yüksek sıcaklıkların ilçeler arasında önemli farklılıklar gösterdiğini açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle Ceylanpınar’ın yaz sıcaklıkları bu açıdan dikkat çekicidir.

Ceylanpınar ile Siverek arasındaki karşılaştırma, gece sıcaklık farkını daha da belirginleştiriyor. Ceylanpınar’daki toplam sıcak gece sayısı, Şanlıurfa kent merkezinin iki katını aşarken, Siverek’in neredeyse on katına ulaşıyor. Siverek’in daha yüksek rakımlı bir konumda olması, bu farklılıkta coğrafi bir etken olarak öne çıkıyor. Ancak, sadece bu veriyle farkın ne kadarının rakımdan, ne kadarının ise arazi yapısı veya yerleşim özelliklerinden kaynaklandığını kesin olarak belirlemek mümkün değil. Bu durum, Şanlıurfa’nın coğrafi yapısının iklim üzerindeki etkisini de gözler önüne seriyor.

Sadece sıcak gece sayısını değil, aynı zamanda bu sıcaklıkların kaç gece art arda devam ettiğini incelemek de büyük önem taşıyor. Zira bir gece serinleyememekle günlerce süren bunaltıcı geceler yaşamak farklı deneyimlerdir. Bu bağlamda, incelenen en uzun kesintisiz sıcak gece serisi 2024 yazında Ceylanpınar’da yaşandı. 6 Temmuz gecesinden 23 Ağustos gecesine kadar tam 49 gece boyunca, belirlenen saatlik sıcaklık değerlerinin tamamı 25 derece veya üzerinde seyretti. Bu durum, Ceylanpınar’da uzun süreli yaz sıcaklıklarının ne denli etkili olduğunu gösteriyor.

Şanlıurfa kent merkezinde en uzun kesintisiz sıcak gece dönemi, yine 2024 yazında 6-24 Temmuz tarihleri arasında 19 gece olarak kaydedildi. Siverek’in en uzun serisi ise 2025 yılında, 23-31 Temmuz arasında 9 gece sürdü. Bu veriler, sadece Şanlıurfa’da sıcak gecelerin sıklığının değil, aynı zamanda art arda devam etme sürelerinin de ilçeler arasında farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor. Özellikle 2024 yazı, Ceylanpınar için 92 gecenin 74’ünün eşik üzerinde kalmasıyla incelenen dönemin en dikkat çekici yılı oldu. Aynı yaz Şanlıurfa kent merkezinde 48, Siverek’te ise 10 sıcak gece yaşandı.

2026 yazı da üç merkez arasındaki belirgin farkı sürdürdü. Ceylanpınar’da 55 gece, belirlenen sıcaklık eşiğinin üzerinde kalırken, Şanlıurfa kent merkezinde bu sayı 21’e, Siverek’te ise yalnızca 1 geceye geriledi. Bir önceki yazla karşılaştırıldığında, tüm merkezlerde sıcak gece sayısında bir düşüş gözlemlendi. Ceylanpınar’da 2025’teki 58 geceden 55’e sınırlı bir azalma yaşanırken, kent merkezinde bu sayı 37’den 21’e düştü. Siverek ise 2025’teki 15 sıcak geceye karşılık, 2026’da sadece 31 Temmuz gecesi bu koşulu karşılayabildi. Bu durum, Şanlıurfa’nın yaz ikliminde bölgesel farklılıkların sürdüğünü gösteriyor.

Önemli bir ayrımın altını çizmek gerekir: Sıcak gece sayısının azalması, o yazın gündüz saatlerinin mutlaka daha serin geçtiği anlamına gelmez. Gündüz ulaşılan en yüksek sıcaklık, gece ölçülen en düşük değer ve sıcaklığın belirli bir eşikte ne kadar süre kaldığı farklı iklim göstergeleridir. Benzer şekilde, bir bölgede birkaç gece çok yüksek sıcaklıklar yaşanması, 22.00-06.00 saatleri arasındaki tüm değerlerin 25 derecenin üzerinde olduğu gece sayısını tek başına artırmaz. Bu nedenle yapılan karşılaştırma, yaz mevsiminin genel sıcaklık profilini değil, özellikle gece boyunca devam eden bunaltıcı sıcaklıkları hedef almaktadır.

Şanlıurfa’da sıcak gecelerin aylara göre dağılımında da benzer bir eğilim gözlemleniyor. Ceylanpınar’da on yıllık süreçte belirlenen 532 sıcak gecenin 245’i Temmuz’da, 217’si Ağustos’ta ve 70’i Haziran’da yaşandı. Şanlıurfa kent merkezinde bu dağılım sırasıyla 138, 106 ve 16 gece olarak kaydedildi. Siverek’te ise bu sayılar 27, 24 ve 3 gece şeklinde gerçekleşti. Her üç merkezde de en fazla sıcak gece Temmuz ayında yaşanırken, Ceylanpınar’da Ağustos ayının da Temmuz’a yakın bir yoğunlukta olması, yaz sonlarına doğru gece serinliğinin ne denli gecikebildiğini ortaya koyuyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) Şanlıurfa için yayımladığı 1991-2020 dönemi mevsim normallerine göre, ortalama en düşük sıcaklık Temmuz ayında 25,4 derece, Ağustos’ta ise 25,0 derecedir. Haziran ayı için bu değer 21,9 derece olarak belirlenmiştir. MGM’nin bu uzun dönemli iklim verileri, 25 derecelik gece eşiğinin Şanlıurfa’nın yaz iklimi açısından neden kritik bir karşılaştırma noktası olduğunu açıkça gösteriyor. Özellikle Temmuz ve Ağustos aylarında gecenin en serin anlarının bile yüksek sıcaklıklara denk gelmesi, şehrin genel yaz koşullarıyla örtüşen bir tablo çiziyor ve Şanlıurfa’da gece serinliği arayışının neden bu kadar önemli olduğunu açıklıyor.

Ancak, bu iki veri setinin birbiri yerine kullanılması doğru değildir. MGM tarafından yayımlanan değerler, resmi istasyon gözlemlerine dayanan aylık iklim ortalamaları iken, bu haberdeki ilçe karşılaştırması, ERA5-Land adlı yeniden analiz veri setinin belirli koordinatlar için sunduğu saatlik model değerlerine dayanmaktadır. Birinde ay boyunca kaydedilen günlük en düşük sıcaklıkların ortalaması ele alınırken, diğerinde sadece 22.00-06.00 saatleri arasındaki dokuz saatlik değerin belirli bir eşiği karşılayıp karşılamadığı incelenir. Bu nedenle, MGM verilerinden doğrudan “Şanlıurfa’da şu kadar sıcak gece yaşandı” gibi bir sonuç çıkarmak yanıltıcı olacaktır.

Bu karşılaştırma için 2017’den 2026’ya kadar her yılın 1 Haziran ile 31 Ağustos tarihleri arasındaki veriler temel alındı. Şanlıurfa kent merkezi, Siverek ve Ceylanpınar ilçe merkezlerine yakın koordinatlar için Copernicus ERA5-Land’in yerden iki metre yükseklikteki hava sıcaklığı bilgileri, Open-Meteo tarihsel veri hizmeti aracılığıyla temin edildi. Türkiye saatiyle 22.00, 23.00, 00.00, 01.00, 02.00, 03.00, 04.00, 05.00 ve 06.00 saatlerindeki sıcaklık değerleri tek tek kontrol edildi. Dokuz değerin tamamının en az 25.0 derece olduğu geceler “sıcak gece” olarak sınıflandırıldı; en uzun kesintisiz sıcak gece serisi de bu koşulu sağlayan ardışık geceler üzerinden hesaplandı.

Hesaplamalarda her yerleşim birimine en yakın ERA5-Land kara ızgara noktası esas alındı ve yükseltiye bağlı ek bir sıcaklık düzeltmesi yapılmadı. Yaklaşık 9-11 kilometrelik ızgara çözünürlüğü nedeniyle, bu sonuçların bir mahallenin, evin veya sokağın birebir termometre ölçümü olarak kabul edilmemesi önemlidir. Ayrıca sıcaklık verileri saatlik anlık değerler olup, iki saatlik zaman dilimi arasındaki sıcaklık değişimleri bu analizde gösterilmemektedir. Kullanılan 25 derece eşiği, karşılaştırmayı daha anlaşılır kılmak amacıyla belirlenmiştir; MGM tarafından yayınlanmış resmi bir sıcak hava dalgası uyarısı veya “sıcak gece” sınıflaması değildir.

Bu araştırmanın sonuçları, okuyucular için oldukça net bir tablo çiziyor: Şanlıurfa’da aynı yaz akşamında Ceylanpınar’da sabaha kadar süren bunaltıcı sıcaklıklar, Siverek’te aynı sıklıkta yaşanmayabiliyor. Bu nedenle, şehrin genel günlük en yüksek sıcaklık değerlerine bakmak, özellikle yaz gecelerinde hissedilecek koşulları anlamak için yeterli değildir. Şanlıurfa’da gece serinliği arayanlar, yazın geç saatlerde dışarıda çalışacaklar, seyahat edecekler veya açık havada vakit geçirecekler için ilçe bazında güncel saatlik MGM tahminlerini kontrol etmek çok daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Geçmiş on yıllık veriler, hangi ilçenin gece serinliğine daha sık ulaştığını açıkça gözler önüne seriyor.

Kaynak: https://www.urfanatik.com/sanliurfada-yaz-geceleri-en-cok-nerede-sicak-kaliyor-10-yillik-veride-ceylanpinar-onde

Exit mobile version