Şanlıurfa’nın Bozova ilçesinde yapılan bilimsel araştırma, yöre halkının bitkilerden yararlanma biçimlerine ilişkin dikkat çekici bilgiler ortaya koydu. Yaslıca ve Arıkök yerleşimlerinde 2017-2019 yılları arasında gerçekleştirilen çalışmada 95 bitki taksonu incelendi. Araştırmada bitkilerin beslenme ve geleneksel tıbbi kullanımın yanı sıra süpürge, nazarlık, boya ve oyuncak yapımında da değerlendirildiği belirlendi.
Sultan Aslan, Hasan Akan ve Hatice Pekmez tarafından hazırlanan araştırma, Biological Diversity and Conservation dergisinin 2020 yılı 13. cilt, 1. sayısında yayımlandı. Harran Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri biriminin desteğiyle yürütülen çalışmada, bölgede yaşayan 31 kişiyle görüşülerek geleneksel bitki kullanımına ilişkin bilgiler derlendi.
Araştırmacılar, Yaslıca ve Arıkök’te yürüttükleri saha çalışmasında 42 farklı familyaya ait 95 bitki taksonu kaydetti. Görüşmelerde bitkilerin hangi amaçlarla kullanıldığı ve yöre halkının bu konudaki bilgileri incelendi.
Çalışmada 53 taksonun geleneksel tıbbi amaçlarla, 51’inin ise gıda olarak kullanıldığı belirtildi. Gıda grubunda Terfezia boudieri adlı mantar da yer aldı. Geleneksel tıbbi kullanım bilgileri, söz konusu bitkilerin hastalıkları tedavi ettiğinin bilimsel olarak kanıtlandığı anlamına gelmiyor.
Bozova’daki araştırmada bitkilerin günlük yaşamda kullanılan eşyalara da dönüştürüldüğü kaydedildi. Beş taksonun süpürge, ikisinin nazarlık, ikisinin boyar madde ve birinin oyuncak yapımında kullanıldığı belirlendi.
Ayrıca 6 takson hayvan yemi, 3’ü yakacak ve 9’u süs bitkisi olarak sınıflandırıldı. İki taksonun güzel koku amacıyla değerlendirildiği, iki taksonun ise baharın habercisi olarak görüldüğü aktarıldı. Araştırmada iki bitki taksonu zehirli olarak tanımlandı.
Bir bitkinin birden fazla kullanım alanı bulunabildiğinden araştırmadaki kategorilerin sayıları birbirinden bağımsız toplamları ifade etmiyor.
2017-2019 yıllarında yürütülen araştırmaya farklı yaş gruplarından 31 kişi katıldı. Katılımcıların 8’i 30-40, 2’si 40-50, 5’i 50-60, 8’i 60-70 ve 5’i 70-80 yaş aralığındaydı. Üç katılımcı ise 80 yaşın üzerindeydi.
Bitki çeşitliliği bakımından Asteraceae familyası 14, Lamiaceae 11, Fabaceae 6, Brassicaceae ve Rosaceae familyaları ise beşer taksonla araştırmada yer aldı.
Çalışmanın bulguları, Bozova’nın iki yerleşiminde 2017-2019 döneminde kaydedilen geleneksel kullanım bilgilerini yansıtıyor. Araştırma, 2020 yılında yayımlanan bilimsel makalede 44-61. sayfalar arasında yer aldı.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
Kaynak: https://www.urfanatik.com/sanliurfada-bitkilerden-oyuncak-bile-yapiliyordu-95-bitki-incelendi