Şanlıurfa’da yürütülen Taş Tepeler Projesi kapsamında gün yüzüne çıkarılan Göbeklitepe, Karahantepe, Sayburç ve Sefertepe gibi Neolitik yerleşimler, yalnızca arkeologların değil, dinler tarihi araştırmacılarının da ilgisini çekmeye devam ediyor.
Araştırmacı ve makale yazarı Süleyman Karadaş tarafından hazırlanan kapsamlı çalışma, bölgedeki bazı anıtsal yapıların kullanım sonrasında bilinçli biçimde toprakla doldurulmasını Kur’an-ı Kerim’de anlatılan peygamber kıssaları ve tevhid mücadelesi çerçevesinde ele alıyor.
YAPILAR NEDEN BİLİNÇLİ OLARAK TOPRAKLA ÖRTÜLDÜ?
Çalışmanın dikkat çeken teolojik hipotezlerinden biri, Göbeklitepe ve Karahantepe’deki bazı yapıların neden kullanım dışı bırakılarak toprakla doldurulduğu sorusu üzerine şekilleniyor.
Karadaş, bu uygulamanın Hz. Nuh ve Hz. İbrahim’in putperest inanç sistemlerine karşı yürüttüğü tevhid mücadelesiyle bağlantılı olabileceği ihtimalini tartışmaya açıyor.
Putperest inançlarla ilişkilendirilen mekânların ve sembollerin terk edilmesi, ortadan kaldırılması ya da farklı bir anlamla dönüştürülmesi ihtimali araştırmanın temel başlıkları arasında yer alıyor.
ARKEOLOJİK BULGULAR VE DİNİ YORUMLAR AYRI TUTULUYOR
Araştırmada ortaya konulan hipotezin kesin bir tarihsel gerçeklik olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Arkeolojik veriler ile peygamberlerin geleneksel tarihsel konumlandırılması arasında önemli farklılıklar bulunduğu vurgulanıyor.
Çalışmada, arkeolojik gözlemlerin, bilimsel yorumların ve teolojik değerlendirmelerin birbirinden ayrı tutulması gerektiği belirtilirken, Taş Tepeler’in peygamber kıssalarına doğrudan kanıt olarak değil, insanlığın erken dönem inanç ve ritüel dünyasını anlamaya yönelik önemli bir araştırma alanı olarak ele alınması gerektiği ifade ediliyor.
Ayrıca günümüzde kazı alanlarını korumak amacıyla yapılan çatı ve üst örtü uygulamalarının, Neolitik dönemde yapıların bilinçli biçimde toprakla doldurulmasıyla karıştırılmaması gerektiğinin altı çiziliyor.
KUR’AN, TEVRAT VE MEZOPOTAMYA MİTOLOJİSİ MERCEK ALTINDA
Süleyman Karadaş’ın çalışması, Kur’an-ı Kerim’de Nuh Suresi’nin 23. ayetinde geçen Vedd, Süvâ, Yeğûs, Yeûk ve Nesr isimli putlar ile Hz. İbrahim’in putperestlikle mücadelesini anlatan Enbiya ve En’âm surelerini temel alıyor.
Bunun yanı sıra Tevrat’ın Tekvin ve Yeşu bölümleri ile Mezopotamya mitolojisindeki tufan anlatıları ve tanrı tasavvurları da karşılaştırmalı olarak inceleniyor.
TAŞ TEPELER, İNANÇ TARİHİNE YENİ BİR PENCERE AÇIYOR
Çalışma, arkeoloji, dinler tarihi, tefsir ve eski Yakın Doğu araştırmaları arasında disiplinler arası bir bağ kurmayı amaçlıyor.
Taş Tepeler’de ortaya çıkarılan bulguların farklı bilimsel ve düşünsel perspektiflerden ele alınmasının, insanlığın erken dönem inanç sistemlerine ilişkin yeni tartışmaların önünü açabileceği değerlendiriliyor.
Kaynak: https://www.urfasonhaber.com.tr/sanliurfada-tarihin-akisini-degistirecek-teolojik-hipotez/792