Şanlıurfa’nın batısındaki Direkli Vadisi’nde bulunan iki doğal mağara, oluşum süreçleri ve geçmişteki kullanım amaçlarıyla bilimsel araştırmaya konu oldu. Şeyh Müslüm 1 ve Şeyh Müslüm 2 adı verilen mağaraların Direkli Deresi yatağından yaklaşık 80 metre yüksekte bulunduğu, kireçtaşlarının su tarafından aşındırılması ve çözündürülmesiyle şekillendiği ortaya konuldu.
Ahmet Serdar Aytaç, Adnan Semenderoğlu, Ömer Kaylı ve Hurşit Yetmen tarafından hazırlanan çalışma, Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi’nin 14. cilt, 2. sayısında 28 Aralık 2024 tarihinde yayımlandı. Araştırmada iki mağaranın jeolojik özellikleri, gelişim biçimleri ve geçmişteki kullanım izleri ele alındı.
Şeyh Müslüm mağaraları, Oligosen-Alt Miyosen dönemine tarihlenen Fırat Formasyonu içerisindeki kireçtaşlarında gelişti. Araştırmaya göre kaya çatlakları ve tabaka yüzeylerinden ilerleyen sular, zaman içerisinde kayaları fiziksel olarak aşındırdı ve kimyasal çözünmeye uğrattı. Bu süreç mağaraların bugünkü biçimlerini kazanmasında etkili oldu.
Mağaraların oluşumunda kaya yapısının yanı sıra çatlakların yönü, killi kireçtaşı tabakaları ve bölgedeki tektonik hareketler de rol oynadı. Her iki yapı da yatay mağara özelliği taşısa da iç bölümlerinin düzeni birbirinden farklı.
Şeyh Müslüm 1 Mağarası tek seviyeli yatay bir yapıya sahip. Şeyh Müslüm 2 Mağarası ise aralarında dikey bir boşluk bulunan ve birbirine bağlanan iki bölümden oluşuyor. Bu özelliğiyle ikinci mağara, araştırmada çok seviyeli mağara olarak değerlendirildi.
Çalışmada mağaraların geçmişteki kullanımına ilişkin bilgilere de yer verildi. Şeyh Müslüm 2’nin adını aldığı kişi tarafından bir dönem barınma amacıyla kullanıldığı aktarıldı. Her iki mağaranın da farklı dönemlerde hayvan barınağı olarak değerlendirildiği belirtildi.
Araştırmacılar, Şeyh Müslüm mağaralarının turizm bakımından önemli bir özellik taşımadığını, ancak eğitim ve bilimsel çalışmalar için değerli olduğunu ifade etti. Mağaraların jeolojik yapısı, suyun kayaçlar üzerindeki etkisi ve karstik oluşum süreçlerinin incelenmesine imkân sağlıyor.
Çalışma, Şanlıurfa’daki Fırat Formasyonu üzerinde gelişen doğal mağaraların oluşum mekanizmalarına ilişkin bilimsel veriler sunarken bölgenin jeolojik özelliklerinin anlaşılmasına da katkı sağlıyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.