Türk istihbarat tarihinin en çok konuşulan isimlerinden biri olan eski MİT Müsteşar Yardımcısı Mustafa Hiram Abas, 26 Eylül 1990’da İstanbul’da düzenlenen suikast sonucu 58 yaşında hayatını kaybetti. Cinayeti Dev-Sol üstlendi ancak suikastın failleri ve arka planına ilişkin tartışmalar yıllar boyunca devam etti. “Bay Pipo” lakabıyla tanınan Hiram Abas’ın ailesi, MİT kariyeri, Turgut Özal dönemindeki görevi ve ölümü aradan geçen yıllara rağmen araştırılmaya devam ediyor.
1932 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Abas, eğitim hayatının ardından devlet görevine başladı ve daha sonra istihbarat teşkilatına katıldı. Kariyerinin ilerleyen yıllarında MİT Müsteşar Yardımcılığına kadar yükselen Abas, özellikle 1980’li yıllarda teşkilat içerisinde üstlendiği görevlerle yakın siyasi tarihin dikkat çeken bürokratlarından biri hâline geldi.
Hiram Abas Kimdir, Aslen Nereli ve Kimin Torunu?
Tam adı Mustafa Hiram Abas olan eski istihbaratçı, 1932 yılında İstanbul’da doğdu.
Babası kaptanlık yaptığı belirtilen Hilmi Abas, annesi ise Fatma Roksan Abas idi. Ailesinin kökenine ilişkin kaynaklarda, İran sınırları içerisindeki Güney Azerbaycan’dan Türkiye’ye geldikleri bilgisi yer alıyor.
Abas’ın anne tarafından ailesinde ise Türk kültür ve müzecilik tarihinde tanınan isimler bulunuyor.
Hiram Abas Kimin Torunu?
Hiram Abas’ın anne tarafından dedesi Mübarek Galip Eldem olarak biliniyor.
Mübarek Galip Eldem, Türkiye’de müzecilik ve kültür alanındaki çalışmalarıyla tanınan ve Müzeler Umum Müdürlüğü görevinde bulunan isimlerden biriydi.
Eldem ailesinin sanat tarihi açısından da dikkat çeken bir bağlantısı bulunuyor. Mübarek Galip Eldem’in, ressam, arkeolog ve müzeci Osman Hamdi Bey’in yeğeni olduğu belirtiliyor.
Hiram Abas’ın anneannesinin ise Munise Eldem olduğu aktarılıyor.
Hiram Abas Nerede Eğitim Gördü?
Hiram Abas’ın eğitim hayatı İstanbul’da başladı. Ortaöğrenimini Saint Joseph Fransız Lisesinde tamamlayan Abas, 1952 yılında buradan mezun oldu.
Ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesine giren Abas, 1957 yılında fakültenin İdari Şubesinden mezun oldu.
Gençlik döneminde yalnızca akademik hayatıyla değil sporla da ilgilendi. Abas’ın özellikle boks yaptığı ve çeşitli dereceler elde ettiği kaynaklarda yer alan bilgiler arasında.
Hiram Abas’ın MİT Kariyeri Nasıl Başladı?
Üniversite eğitiminin ardından kamu görevine başlayan Hiram Abas, bir dönem müfettişlik yaptı.
Kaynaklara göre İstanbul’da müfettiş yardımcılığı ve sorgu müfettişliği görevlerinde bulundu. Yedek subaylık döneminin ardından ise istihbarat teşkilatındaki kariyeri başladı.
Abas’ın adı özellikle Türkiye’nin siyasi açıdan oldukça hareketli dönemlerinden biri olan 12 Mart dönemindeki görevleriyle gündeme geldi.
İstihbarat teşkilatında farklı kademelerde çalışan Abas’ın kariyerinde zaman içerisinde iki önemli ayrılık yaşandı.
1978’de Teşkilattan İlk Kez Ayrıldı
Hiram Abas, 1978 yılında MİT’ten ayrılarak emekliye çıktı.
Abas’ın teşkilattan ayrıldığı süreç, dönemin önemli askerî ve bürokratik gelişmelerinden biri olan Namık Kemal Ersun’un tasfiyesiyle ilişkilendirilen anlatılarda da yer aldı.
Ancak Abas’ın MİT kariyeri bu noktada tamamen sona ermedi.
Yaklaşık beş yıl sonra teşkilata yeniden döndü.
1983’te MİT’e Geri Döndü
Hiram Abas’ın istihbarat kariyerindeki ikinci dönem 1983 yılında başladı.
Teşkilata yeniden dönen Abas, ilerleyen yıllarda yönetim kademelerinde yükseldi. Hayri Ündül’ün MİT Müsteşarlığı döneminde, Ağustos 1986’da MİT Müsteşar Yardımcılığı görevine getirildi.
Bu görev, Abas’ı Türkiye’nin istihbarat yapılanmasının en üst düzey yöneticilerinden biri hâline getirdi.
Özal Döneminde Adı Öne Çıktı
Hiram Abas’ın kamuoyunda daha fazla tanınmaya başladığı dönemlerden biri Turgut Özal yılları oldu.
Abas, dönemin Başbakanı Özal’ın MİT’in yönetim yapısında sivillerin ağırlığını artırmayı amaçlayan yaklaşımıyla birlikte anılan isimlerden biriydi.
1986’da MİT Müsteşar Yardımcılığına getirilmesi, bu dönemdeki değişimin sembolik adımlarından biri olarak değerlendirildi.
Abas’ın Turgut Özal ile bağlantısı, ölümünün ardından ortaya atılan çeşitli suikast senaryolarında da gündeme getirildi. Ancak bu iddiaların önemli bir bölümünün yargı kararıyla kanıtlanmış bilgiler olmadığı unutulmamalı.
MİT Raporu Tartışmasının Ardından Ayrıldı
Hiram Abas’ın teşkilattaki ikinci dönemi de uzun sürmedi.
1988 yılında kamuoyunda “MİT raporu” olarak bilinen olayın ardından Abas ile Mehmet Eymür’ün isimleri tartışmaların merkezine yerleşti.
Abas’ın bu süreç sonrasında pasif göreve alınmak istendiği ve bunun üzerine kendi isteğiyle teşkilattan ayrıldığı aktarılıyor.
Böylece Hiram Abas’ın MİT kariyeri ikinci kez sona erdi.
Hiram Abas Nasıl Öldürüldü?
Takvimler 26 Eylül 1990’ı gösterdiğinde Hiram Abas’ın hayatı İstanbul’da gerçekleştirilen silahlı saldırıyla sona erdi.
MİT’ten ayrıldıktan sonra özel sektörde çalışmaya başlayan Abas, İstanbul Çiftehavuzlar’daki evinden sabah saatlerinde işine gitmek üzere çıktı.
Abas’ın aracının bulunduğu noktada saldırganlar tarafından ateş açıldı. Dönemin haber ve araştırmalarında saldırganların belediye işçisi görünümünde oldukları ve çapraz ateş açtıkları anlatıldı.
Aracında vurulan Hiram Abas olay yerinde hayatını kaybetti.
58 yaşındaki eski MİT yöneticisinin öldürülmesi, Türkiye’nin yakın tarihindeki en çok tartışılan siyasi suikastlardan biri hâline geldi.
Hiram Abas’ı Kim Öldürdü?
Suikastın ardından saldırıyı Dev-Sol (Devrimci Sol) üstlendi.
Buna karşın cinayetin tüm bağlantıları ve arka planının kesin biçimde ortaya çıkarılamaması, Hiram Abas suikastının sonraki yıllarda farklı iddialarla anılmasına neden oldu.
Cinayet hakkında kitaplarda, gazetelerde, röportajlarda ve çeşitli soruşturma dosyalarında birbirinden farklı senaryolar gündeme getirildi.
Ancak bu iddiaların tamamını doğrulayan kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmuyor.
Tarık Ümit İddiası Nedir?
Hiram Abas cinayetiyle ilgili yıllar içerisinde ortaya atılan iddialardan biri de daha sonra kaybolmasıyla gündeme gelen Tarık Ümit üzerine yoğunlaştı.
Bazı dava dosyaları ve röportajlarda Abas suikastıyla Tarık Ümit arasında bağlantı bulunduğu ileri sürüldü.
Tarık Ümit ise 1995 yılında kayboldu ve öldürüldüğüne ilişkin çeşitli iddialar ortaya atıldı.
Hiram Abas cinayetiyle Tarık Ümit arasında kurulan bağlantıların kesinleşmiş bir mahkeme hükmüyle doğrulanmadığını belirtmek gerekiyor.
Hiram Abas Mason muydu?
Hiram Abas hakkında yıllardır araştırılan konulardan biri de mason olup olmadığı.
Ancak Hiram Abas’ın mason olduğuna ilişkin doğrulanmış kesin bir bilgi bulunmuyor.
Tartışmaların önemli bir bölümü “Hiram” isminden kaynaklanıyor. Bazı kitap ve gazete anlatılarında bu ismin, masonluk geleneğinde önemli bir figür olan Hiram Abiff’ten esinlenerek verildiği öne sürülüyor.
Ailesindeki bazı kişilerin mason olduğuna yönelik iddialar da bulunmakla birlikte bunların önemli bölümü ikincil kaynaklardaki anlatımlara dayanıyor. Dolayısıyla Abas’ın kendisinin mason olduğu iddiasını kesin bir biyografik bilgi olarak aktarmak mümkün değil.
Hiram Abas’ın Eşi ve Çocukları Kim?
Hiram Abas’ın özel hayatına ilişkin bilinen sınırlı bilgiler arasında evliliği ve çocukları da bulunuyor.
Abas, Gülşen Abas ile evliydi. Çiftin Cengiz Abas adında bir oğlu ve Cenan Abas adında bir kızı olduğu belirtiliyor.
Abas’ın ailesi, kendisinin istihbarat dünyasındaki görünürlüğüne kıyasla kamuoyu önünde daha sınırlı yer aldı.
“Bay Pipo” Lakabı Nereden Geliyor?
Hiram Abas’ın adı kamuoyunda “Bay Pipo” lakabıyla da özdeşleşti.
Bu lakabın daha geniş kitleler tarafından bilinmesinde gazeteciler Soner Yalçın ve Doğan Yurdakul’un 1999 yılında yayımlanan “Bay Pipo” isimli kitabının önemli etkisi oldu.
Kitapta Hiram Abas’ın hayatı, istihbarat dünyasındaki faaliyetleri ve Türkiye’nin yakın siyasi tarihindeki bazı olaylar araştırmacı gazetecilik perspektifiyle ele alındı.
“Kurtlar Vadisi”ndeki Aslan Akbey Hiram Abas mı?
Hiram Abas’ın adı popüler kültürde de farklı iddialarla gündeme geldi.
Türk televizyon tarihinin en çok konuşulan yapımlarından “Kurtlar Vadisi” dizisindeki Aslan Akbey karakterinin Hiram Abas’tan esinlendiği yıllardır ileri sürülüyor.
Ancak karakter ile Hiram Abas arasında bire bir ve resmen doğrulanmış bir biyografik bağlantı bulunduğunu söylemek mümkün değil. Bu nedenle söz konusu bağlantı popüler kültürde yaygınlaşmış bir iddia olarak değerlendiriliyor.
Hiram Abas Hakkında Merak Edilenler
Hiram Abas kimdir? Mustafa Hiram Abas, eski MİT Müsteşar Yardımcısı ve Türk istihbarat tarihinin öne çıkan isimlerinden biridir.
Hiram Abas ne zaman doğdu? 1932 yılında İstanbul’da dünyaya geldi.
Hiram Abas aslen nereli? İstanbul doğumlu olan Abas’ın ailesinin kökenlerinin Güney Azerbaycan’a uzandığı kaynaklarda aktarılıyor.
Hiram Abas kimin torunu? Anne tarafından eski Müzeler Umum Müdürü Mübarek Galip Eldem’in torunudur.
Hiram Abas kaç yaşında öldü? 26 Eylül 1990’da gerçekleştirilen suikastta 58 yaşında hayatını kaybetti.
Hiram Abas’ı kim öldürdü? Suikastı Dev-Sol üstlendi ancak cinayetin bütün bağlantıları ve failleri konusunda tartışmalar sona ermedi.
Hiram Abas’ın eşi kimdi? Gülşen Abas ile evliydi.
Hiram Abas’ın çocukları kim? Cengiz Abas ve Cenan Abas adlarında iki çocuğu olduğu belirtiliyor.
Muhabir: Haber Merkezi
