Şanlıurfa’da kuşaktan kuşağa aktarılan yerel kelimeler, deyimler ve günlük konuşma ifadeleri akademik bir sözlük çalışmasında bir araya getirildi. Sibel Çınar tarafından Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsünde hazırlanan Şanlıurfa Ağzı Söz Varlığı başlıklı yüksek lisans tezi, 2023 yılında açık erişime sunuldu. Araştırmada kentin konuşma kültürü yalnızca günlük ifadelerle sınırlı tutulmadı; tarımdan hayvancılığa, mimariden düğün geleneklerine kadar farklı yaşam alanlarında kullanılan kelimeler de incelendi.
Tezde Şanlıurfa ağzına ait kelimeler, günlük yaşamın farklı yönlerini yansıtacak şekilde gruplandırıldı. Tarım, mutfak kültürü, hayvancılık, akrabalık ilişkileri, çocuk oyunları, meslekler, mimari ve müzik araştırmanın ele aldığı başlıca alanlar arasında yer aldı.
Düğün gelenekleri ve hastalıklarla ilgili ifadeler de çalışmada incelenen konulara dahil edildi. Böylece yöresel kelimelerin yalnızca konuşma sırasında kullanılan sözcüklerden ibaret olmadığı, toplumsal yaşamın ve kültürel alışkanlıkların farklı yönlerini de yansıttığı ortaya konuldu.
Çalışmada kelimelerin yanı sıra Şanlıurfa ağzında kullanılan deyimler, beddualar ve ünlemler de söz varlığının parçaları olarak değerlendirildi. Renk adları, zaman bildiren ifadeler, eşya isimleri ve fiiller ayrı başlıklar altında ele alındı.
Araştırmanın dil incelemesi bölümünde Şanlıurfa ağzının ses ve biçim özellikleri örneklerle değerlendirildi. Bazı kelimelerin tarihî kökenleri ve zaman içerisinde geçirdiği değişimler de çalışmanın kapsamına alındı.
Sibel Çınar’ın araştırmasının sözlük bölümünde Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü başta olmak üzere bölge ağızlarını konu alan çeşitli eserlerden yararlanıldı. Urfa Ağzı, Urfa Merkez Ağzı, Urfa Ağzı Sözlüğü, Siverek Merkez Ağzı, Şanlıurfa Atasözleri ve Deyimleri Sözlüğü ile Tanıklarıyla Urfaca Urfalıca çalışmada başvurulan kaynaklar arasında yer aldı.
Necmettin Erbakan Üniversitesi açık erişim sisteminde 13 Temmuz 2023 tarihinde kaydedilen tez, Şanlıurfa’nın yerel konuşma özelliklerini akademik olarak inceleyen kaynaklardan biri olarak erişime açık bulunuyor. Çalışma, yörede kullanılan kelimelerin tarihî ve kültürel bağlamlarıyla birlikte değerlendirilmesine yönelik kapsamlı bir başvuru niteliği taşıyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
