Şanlıurfa’da havaların soğumasıyla birlikte hayvancılıkla uğraşan üreticiler için kışlık yem hazırlıkları önem kazandı. Özellikle Siverek, Viranşehir ve Ceylanpınar gibi küçükbaş hayvancılığın yaygın olduğu ilçelerde, meralardan yararlanma imkânının azalmasıyla hayvanların beslenmesinde işletmelerde depolanan yemler daha fazla öne çıkıyor. Saman, arpa ve kuru ot fiyatları yetiştiricilerin bütçesini doğrudan etkilerken, kış boyunca ihtiyaç duyulacak yem miktarının önceden hesaplanması da önem taşıyor. Peki, 100 koyunluk bir sürü kışı çıkarmak için ne kadar yem tüketiyor ve bunun yetiştiriciye maliyeti ne oluyor?
Tarım ve Orman Bakanlığının koyun yetiştiriciliğine ilişkin yayımladığı eğitim dokümanlarında yer alan günlük yem miktarları, bu soruya örnek bir hesapla yanıt vermeyi mümkün kılıyor. Bakanlığın kışın ağılda beslenen koyunlar için verdiği örnek rasyonda, hayvan başına günlük 750 gram saman, 500 gram kuru ot ve 800 gram kesif yem bulunuyor. Bu miktarlar üzerinden 100 yetişkin koyunun 120 gün boyunca ağılda beslendiği varsayıldığında toplam 9 ton saman, 6 ton kuru ot ve 9,6 ton kesif yem ihtiyacı ortaya çıkıyor. Ancak hayvanların canlı ağırlığı, gebelik ve süt verme durumu ile meradan yararlanma süresi değiştikçe tüketilecek yem miktarı da farklılık gösterebiliyor.
Dört aylık dönem için hesaplanan 9 ton samanın kaç balyaya karşılık geldiği, satın alınacak balyanın ağırlığına göre değişiyor. Bir saman balyasının 25 kilogram olduğu kabul edildiğinde 100 koyunun 120 günlük ihtiyacı 360 balyaya ulaşıyor. Balyaların 20 kilogram olması durumunda bu sayı 450’ye yükselirken, 30 kilogramlık balyalarda 300’e düşüyor. Dolayısıyla yetiştiricilerin saman alırken yalnızca balya sayısını değil, toplam ağırlığı da dikkate alması gerekiyor.
Arpa hesabında ise durum biraz daha farklı. Çünkü arpa, koyunların beslenmesinde kullanılan kesif yem kaynaklarından biri olsa da tek başına bütün besin ihtiyacını karşılamıyor. Örnek bir planlamada koyun başına günlük 250 ila 500 gram arpa ayrıldığı varsayılırsa 100 hayvan için günlük tüketim 25 ila 50 kilogram arasında değişiyor. Bu miktar 120 günlük kış dönemine uygulandığında toplam 3 ila 6 ton arpa ihtiyacı ortaya çıkıyor. Arpanın 50 kilogramlık çuvallarla satın alınması durumunda ise yetiştiricinin 60 ila 120 çuval arpa temin etmesi gerekiyor.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, hesaplanan arpa miktarının hayvanların bütün kesif yem ihtiyacını karşılamadığı. Bakanlığın örnek rasyonunda 100 koyun için dört ayda 9,6 ton kesif yem öngörülürken, bu miktarın ne kadarının arpa ve diğer yemlerden oluşacağı hayvanların beslenme ihtiyacına göre belirleniyor. Saman ve arpanın yanında kaliteli kuru ot, uygun protein kaynakları ve gerekli mineral takviyeleri de besleme programında yer alabiliyor. Bu nedenle yalnızca saman ve arpa miktarına bakılarak sürünün bütün kışlık yem ihtiyacının karşılandığı düşünülmemeli.
Yem ihtiyacının ton hesabına ulaşmasıyla birlikte asıl önemli konu maliyet oluyor. Şanlıurfa Ticaret Borsasının 20 Kasım 2026 tarihli işlem verilerini aktaran tahil.org’da arpanın kilogram fiyatı 15 TL olarak yer alıyor. Ulusal Süt Konseyinin yayımladığı fiyat serisinde ise samanın Eylül 2026 Türkiye ortalaması kilogram başına 4,38 TL olarak görülüyor. İki farklı döneme ait bu veriler, güncel perakende satış fiyatı olarak değil, kışlık yem giderini hesaplamak için referans olarak kullanılıyor.
Söz konusu fiyatlarla yapılan hesapta 100 koyunun dört ayda tüketebileceği 9 ton samanın bedeli 39 bin 420 TL’ye ulaşıyor. Günlük 250 gramlık arpa varsayımı üzerinden hesaplanan 3 ton arpanın maliyeti 45 bin TL olurken, miktarın 6 tona çıkması halinde arpa gideri 90 bin TL’yi buluyor. Böylece 100 başlık bir sürünün yalnızca saman ve arpa için dört aylık gideri 84 bin 420 TL ile 129 bin 420 TL arasında değişiyor. Üstelik bu rakamlara kuru ot, arpa dışındaki kesif yemler, nakliye, işçilik ve diğer işletme masrafları dahil değil.
Yetiştiricilerin yem satın alırken karşılaşacağı tutar ise bu hesaplamadan farklı olabilir. Çünkü borsadaki işlem fiyatları ile üreticinin doğrudan satıcıdan, yem bayisinden veya tüccardan yaptığı alımların fiyatı her zaman aynı olmuyor. Samanın cinsi ve kalitesi, balya ağırlığı, nakliye mesafesi ve alım miktarı da toplam maliyeti etkiliyor. Özellikle yüksek miktarda yem stoklayacak işletmeler için kilogram fiyatındaki küçük bir değişiklik bile dört aylık bütçede önemli bir fark oluşturabiliyor.
Kışlık yem hazırlığında yalnızca hayvanların tüketeceği miktarı hesaplamak da yeterli görülmüyor. Tarım ve Orman Bakanlığının yetiştiricilere yönelik eğitim dokümanında, kışlık yem stoku hazırlanırken yüzde 10 oranında kayıp payı bırakılması öneriliyor. Bu oran dikkate alındığında 100 koyun için hesaplanan 9 ton saman ihtiyacı 9,9 tona yükseliyor. Böylece 25 kilogramlık balya üzerinden yapılan hesapta 360 yerine 396 balya saman stoklanması gerekiyor. Aynı kayıp payı arpa için de uygulandığında 50 kilogramlık çuvallarla 66 ila 132 çuval arpa alınması gerekiyor.
Yüzde 10’luk stok payı ve aynı referans fiyatlar üzerinden hesap yapıldığında saman ve arpa için ayrılması gereken tutar 92 bin 862 TL ile 142 bin 362 TL arasına çıkıyor. Ancak bu miktar yine sürünün toplam kışlık besleme maliyetini göstermiyor. Kuru ot ve diğer yemlerin bedeli de eklendiğinde gider artıyor. Ayrıca gebe, yeni doğum yapmış ve süt veren koyunların besin ihtiyaçları farklı olduğundan, sürüdeki hayvanların durumuna göre ayrı bir besleme planı hazırlanması gerekiyor.
Şanlıurfa’da kışlık yem hazırlığı yapan yetiştiriciler açısından ortaya çıkan tablo, 100 koyunluk bir sürünün dört aylık beslenmesinde ne kadar büyük miktarda yem gerektiğini gösteriyor. Örnek hesapta 360 balya saman ve 60 ila 120 çuval arpa öne çıksa da bunlar sabit bir tüketim miktarı değil, belirli varsayımlara dayanan stok rakamları. Meradan yararlanılan gün sayısı, sürünün yapısı ve kullanılacak yemlerin besin değerleri gerçek ihtiyacı değiştirebiliyor. Bu nedenle kışlık yem alımına çıkmadan önce hayvanların ihtiyacına uygun bir besleme programı oluşturulması ve bütün yem kalemlerinin birlikte hesaplanması, yetiştiricilerin hem hayvan sağlığını koruması hem de bütçesini doğru yönetmesi açısından önem taşıyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
