Şanlıurfa’da semt pazarlarında ve manavlarda alışveriş yapan vatandaşların sıkça karşılaştığı ifadelerden biri “yerli ürün” oluyor. Özellikle domates, biber ve salatalık gibi günlük tüketilen sebzelerde ürünün nereden geldiği merak ediliyor. Ancak tezgâhta yazan veya satıcının söylediği bilgiyle ürünün resmi kaydı her zaman aynı anlama gelmeyebiliyor.
Urfanatik’in Ticaret Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığının resmi uygulamaları üzerinden derlediği bilgilere göre tüketiciler, satın alacakları sebze ve meyvenin bildirilen üretim yerini Hal Kayıt Sistemi (HKS) üzerinden sorgulayabiliyor. Üstelik bu işlem yalnızca domates için değil, sistem kapsamında bulunan diğer sebze ve meyveler için de yapılabiliyor.
Bir domatesin Türkiye’de üretilmiş olmasıyla Şanlıurfa’da yetiştirilmiş olması aynı şey değil. Pazarda “yerli” olarak tanıtılan ürün başka bir şehirden getirilmiş olabilir. Bu nedenle özellikle Şanlıurfa’da yetiştirildiği belirtilen bir ürünün gerçek üretim yerini öğrenmek isteyen tüketicilerin ürün künyesine bakması gerekiyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan Hal Kayıt Sistemi, sebze ve meyve ticaretinin elektronik ortamda takip edilmesini sağlıyor. Sistem üzerinden düzenlenen ürün künyelerinde üretim yeri, ürünün cinsi, miktarı, üretici veya işletme bilgileri ile varsa sertifika bilgileri bulunuyor.
Dolayısıyla bir domatesin Şanlıurfa’da mı yoksa başka bir ilde mi yetiştirildiğini öğrenmek isteyen vatandaşlar, ürünün künyesindeki üretim yeri bilgisini kontrol edebiliyor.
Ürün künyesini sorgulamak için öncelikle satıcıdan domatesin künye bilgisi istenebiliyor. Künye üzerinde bulunan numara, Ticaret Bakanlığının Hal Kayıt Sistemi veya e-Devlet’te sunulan Ürün Künyesi Sorgulama hizmeti üzerinden kontrol edilebiliyor.
Sorgulama sırasında özellikle “üretim yeri” alanına dikkat edilmesi gerekiyor. Bu alan, ürünün sisteme hangi üretim yeri bilgisiyle bildirildiğini gösteriyor.
Örneğin Şanlıurfa’da yetiştirildiği söylenen bir domatesin künyesinde başka bir il kayıtlıysa ürünün Şanlıurfa’da üretildiği yönündeki açıklamayla resmi bildirim arasında farklılık bulunuyor demektir. Böyle bir durumda satıcıdan açıklama istenebilir.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Hal Kayıt Sistemi’ndeki bilgiler, sisteme yapılan bildirimlere dayanıyor. Bu nedenle künye sorgulaması ürünün kayıtlı üretim yerini öğrenmeye yardımcı olsa da tek başına bağımsız bir menşe doğrulaması veya gıda güvenliği analizi yerine geçmiyor.
Ürünlerin kayıt altına alınması yalnızca tüketicileri ilgilendirmiyor. Şanlıurfa’da sebze ve meyve ticaretinin denetlenmesinde de Hal Kayıt Sistemi kullanılıyor.
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, 3 Mart 2026 tarihinde yaptığı açıklamada kent genelindeki HKS denetimlerinin artırıldığını duyurdu. Belediye ekiplerinin şehir giriş ve çıkışlarında gerçekleştirdiği kontrollerde ürünlerin kayıt ve sevk belgeleri incelendi.
Belediyenin 11 Temmuz 2026 tarihli bir başka açıklamasında ise yük kamyonları ve ticari araçlarla taşınan ürünlerin sevk belgelerinin ve künye bildirimlerinin denetlendiği belirtildi.
Bu kontroller, sebze ve meyvelerin ticaret sırasında kayıtlı bilgiler üzerinden takip edilmesi açısından önem taşıyor. Ancak denetim yapılmış olması, pazardaki her ürünün üretim yerinin ayrı ayrı doğrulandığı anlamına gelmiyor.
Sebze ve meyvelerin ürün künyesinden farklı olarak gıda işletmelerinde kullanılan ikinci bir sorgulama sistemi daha bulunuyor.
Tarım ve Orman Bakanlığının uygulaması kapsamında, 28 Temmuz 2025 tarihinden itibaren gıda satış ve toplu tüketim yerlerinde işletme karekodunun tüketicilerin görebileceği bir yerde bulundurulması zorunlu hale getirildi.
Vatandaşlar, işyerinde sergilenen karekodu Bakanlığın Güvenilir Gıda mobil uygulaması üzerinden okutarak işletmenin kayıt veya onay numarasına, unvanına, adresine ve yapılan son resmi denetimin tarihine ulaşabiliyor.
Burada ürün künyesiyle işletme karekodunun birbirine karıştırılmaması gerekiyor. Ürün künyesi domatesin bildirilen üretim yeri hakkında bilgi verirken işletme karekodu o işyerinin son denetim tarihini gösteriyor.
Haliliye’de bulunan ŞUTİM Toptancılar Sitesi, Şanlıurfa’da gıda ticaretinin yapıldığı önemli noktalardan biri. Buradaki gıda satış işletmeleri açısından da karekodun hangi bilgileri gösterdiği önem taşıyor.
Karekod uygulaması kapsamındaki bir işletmenin son resmi denetim tarihini öğrenmek isteyen vatandaşların, doğrudan o işletmeye ait karekodu sorgulaması gerekiyor. Çünkü bir işyerinin denetim bilgisi, aynı sitede faaliyet gösteren başka bir işyerinin denetim durumunu göstermiyor.
Ayrıca sorgulamada görülen son denetim tarihi, denetimin sonucunu veya işletmedeki bütün ürünlerin güvenli bulunduğunu tek başına kanıtlamıyor. Karekoddan ulaşılabilen bilgi, işletmeye yapılan son resmi denetimin tarihiyle sınırlı.
Bu nedenle tüketicilerin işletme adı ve adresini kontrol etmeleri, denetim tarihini de doğru değerlendirmeleri önem taşıyor.
Ticaret Bakanlığının açıklamalarına göre mevzuat kapsamındaki sebze ve meyve satışlarında ürün künyesinin, ürünün üzerinde veya kap ve ambalajında kolayca görülebilecek şekilde bulundurulması gerekiyor.
Ürünlerin ambalajından çıkarılarak satılması halinde ise ilgili künyenin satış alanında görülebilir bir yerde bulunması gerekiyor.
Şanlıurfa’da alışveriş yapan vatandaşlar, satın alacakları sebze veya meyvenin künyesini göremediklerinde satıcıdan bilgi isteyebilir. Ürünün üretim yeri konusunda şüphe bulunması veya mevzuata aykırı bir durumla karşılaşılması halinde ilgili belediyenin zabıta birimine ya da Ticaret İl Müdürlüğüne başvurulabilir.
Gıda güvenliğiyle ilgili şikâyetler ise Tarım ve Orman Bakanlığının Alo 174 Gıda Hattı’na iletilebilir.
Şanlıurfa’da pazardan, manavdan veya marketten alışveriş yapan tüketiciler için iki farklı resmi sorgulama imkânı bulunuyor.
İlki, Ticaret Bakanlığının Hal Kayıt Sistemi üzerinden gerçekleştirilen ürün künyesi sorgulaması. Bu hizmet, sebze ve meyvelerin kayıtlı üretim yerine ilişkin bilgi sağlıyor.
İkincisi ise Tarım ve Orman Bakanlığının Güvenilir Gıda uygulaması. Bu sistem üzerinden gıda işletmelerinin son denetim tarihi öğrenilebiliyor.
Kısacası Şanlıurfa’da pazardan domates alırken yalnızca “yerli mi?” diye sormakla yetinmek gerekmiyor. Ürünün künyesini kontrol etmek, sofraya gelen domatesin nerede yetiştirildiğine ilişkin resmi kaydı görmenin yollarından biri.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
