Şanlıurfa’nın 1566 tarihli Osmanlı kayıtlarında dokumacılıkla bağlantılı altı meslek grubuna ilişkin sayılar bulunuyor. Defterde 38 terzi, 18 hallaç, 11 çulhacı ve altı kilimci kayıtlı.
Şanlıurfa’nın Osmanlı dönemindeki ekonomik hayatına ilişkin tarihî belgeler, kentte hangi mesleklerin yapıldığını gösteriyor. 1566 yılına ait bir defterde, dokuma ve giyim üretimiyle bağlantılı altı farklı meslek grubunun sayıları yer alıyor.
Şanlıurfa Kültür Atlası’nın geleneksel el sanatları araştırmasında aktarılan Mufassal Defter kayıtlarına göre dönemin Urfa’sında 38 terzi, 18 hallaç, 11 çulhacı, altı kilimci, bir hasırcı ve bir çırcırcı bulunuyordu.
1566 tarihli kayıtta dokuma ve giyimle bağlantılı meslekler arasında en yüksek sayı terzilere ait. Osmanlı kayıtlarında hayyât adıyla geçen terzilerin sayısı 38 olarak belirtiliyor.
Terziler, kumaşların kesilmesi ve giysi hâline getirilmesiyle uğraşan meslek grubunu oluşturuyordu. Bu meslek, dokuma üretiminden sonra gelen işleme aşamasıyla bağlantılıydı.
Kayıtta belirtilen 38 sayısı, araştırmanın aktardığı meslek grupları içerisindeki en yüksek rakam. Ancak bu bilgi, 1566 yılında kentteki bütün esnafın yalnızca bu gruplardan oluştuğu anlamına gelmiyor.
Aynı defterde 18 hallaç bulunduğu belirtiliyor. Hallaçlık, pamuk ve yün gibi liflerin kabartılması ve işlenmesiyle bağlantılı geleneksel bir meslek olarak biliniyor.
Çulhacı sayısı ise 11 olarak kaydediliyor. Çulhacılık, iplikten bez ve kumaş dokumaya dayanan bir üretim alanıydı.
Bu iki meslek, dokuma ürünlerinin hazırlanmasında farklı aşamalarla ilişkiliydi. Hallaçlar liflerin işlenmesiyle, çulhacılar ise dokuma üretimiyle uğraşıyordu.
1566 yılına ait kayıtta altı kilimci bulunduğu aktarılıyor. Kilimcilik, geleneksel dokuma ürünlerinin hazırlanmasına dayanan ayrı bir zanaat alanıydı.
Defterde bir hasırcı ve bir çırcırcı da yer alıyor. Çırcırcılık, pamuğun çekirdeğinden ayrılmasıyla bağlantılı bir meslek olarak biliniyor.
Bu grupların aynı kayıt içerisinde bulunması, Urfa’da lif işleme, dokuma ve hazır ürün üretiminin farklı meslekler üzerinden yürütüldüğünü gösteriyor.
Kültür Atlası’nda aktarılan rakamlar toplandığında altı meslek grubunda 75 kayıt ortaya çıkıyor. Bunların 38’i terzi, 18’i hallaç, 11’i çulhacı, altısı kilimci, biri hasırcı ve biri çırcırcıdan oluşuyor.
Bu toplam, yalnızca araştırmada aktarılan altı gruba ait. Şanlıurfa’nın bütün mesleklerinin veya toplam çalışan nüfusunun sayısı olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Tarihî defterdeki bu bilgiler, kentteki üretim faaliyetlerinin mesleklere göre ayrıldığını gösteren kayıtlar arasında bulunuyor.
Şanlıurfa’da dokumacılık sonraki yüzyıllarda da önemli üretim alanlarından biri oldu. Osmanlı döneminin farklı kayıtlarında kumaş, halı, kilim ve ev tekstili ürünlerinin hazırlandığı belirtiliyor.
1566 tarihli Mufassal Defter ise bu üretim geçmişine ilişkin daha erken bir dönemin sayısal bilgilerini içeriyor.
Terzilerden hallaçlara uzanan meslek listesi, Şanlıurfa’nın 460 yıl önceki üretim hayatına ilişkin somut veriler sunuyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
