1. Haberler
  2. Genel
  3. Toprak Altından define çıktı! Yasal süre, ikramiye ve kaçak kazı cezası: İşte Bilmeniz Gerekenler

Toprak Altından define çıktı! Yasal süre, ikramiye ve kaçak kazı cezası: İşte Bilmeniz Gerekenler

0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Türkiye’nin tarih kokan toprakları, özellikle Şanlıurfa gibi kadim şehirler, sıkça yeni arkeolojik keşiflere sahne oluyor. Toprak altından çıkan tarihi eserler veya define buluntuları, vatandaşlar için önemli yasal yükümlülükler doğuruyor. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre, herhangi bir tarihi eser bulan kişinin, bu keşfi en geç üç gün içinde yetkili makamlara bildirmesi zorunludur. Bu, kültürel mirasımızın korunması adına atılması gereken ilk adımdır.

Aksi takdirde, yani tarihi eser bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi veya bulunan eserin yasa dışı yollarla satılması durumunda ağır hapis cezaları uygulanmaktadır. Öte yandan, yasalara uygun hareket ederek buluntuyu bildiren kişilere, eserin niteliği ve bulunduğu yere göre değişen oranlarda ikramiye ödemesi yapılabilmektedir.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 4. maddesi, hem taşınır hem de taşınmaz kültür varlıklarını keşfeden her bireye üç günlük bildirim süresi tanır. Bu yasal sorumluluk, kendi arazisinde veya kullandığı alanda tarihi bir eser bulunduğunu fark eden arazi sahipleri ve kullanıcıları için de geçerlidir. Askeri bölgeler veya özel güvenlikli alanlarda yapılan buluntuların bildirimi ise ilgili üst komutanlıklar aracılığıyla usulüne uygun olarak gerçekleştirilir.

Bildirimin alınmasının ardından, köy muhtarı veya mülki amir, bulunan eserin korunması ve güvenliği için acil önlemleri alır. Muhtar, aynı gün içinde durumu en yakın mülki amire iletirken, mülki amir de on gün içinde yazılı olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı ile en yakın müze müdürlüğüne bilgilendirme yapar. Bu süreç, tarihi eserlerin kayıt altına alınması ve uzmanlarca incelenmesi için kritik öneme sahiptir.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’na ulaşan taşınır kültür varlıkları, bilimsel yöntemlerle tasnif ve tescil işlemlerinden geçirilir. Devlet müzelerinde sergilenmesi veya korunması uygun görülen eserler, müze koleksiyonlarına dahil edilir. Ancak, tescil dışı bırakılan veya müzelik değeri taşımadığı belirlenen buluntular, resmi bir belge karşılığında sahibine iade edilebilir.

Kanun koyucu, korunması gereken taşınır kültür ve tabiat varlıklarının devlet malı olduğunu ve bunların devletin kontrolünde, müzelerde muhafaza edilmesi ve değerlendirilmesi gerektiğini açıkça belirtir. Şahısların elinde bulunan bu tür varlıklar, piyasa değeri üzerinden Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından satın alınabilir.

2863 sayılı Kanun’un 64. maddesi, taşınır kültür varlıklarını yasal süresi içinde yetkili makamlara bildiren kişilere ödenecek ikramiyenin koşullarını ve oranlarını eserin bulunduğu yer ve niteliğine göre detaylandırır. Eğer bir buluntu birden fazla kişi tarafından yapılmış veya bildirilmişse, belirlenen ikramiye bu kişiler arasında eşit olarak paylaştırılır. İkramiyelerin hesaplanması ve ödenmesi süreçleri, Maliye ile Kültür ve Turizm Bakanlıklarının ortaklaşa hazırladığı yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülür.

Yasal süre içinde bildirilmeyip gizlenmiş kültür varlıklarını ortaya çıkaran veya bu tür kaçakçılık girişimlerini engelleyen kamu görevlilerine de özel ikramiyeler ödenir. Bu ikramiyelerin miktarı, 1905 sayılı Kanun’da taşınır mallar için belirlenen oranlar esas alınarak hesaplanır.

Define aramak, sanılanın aksine izne tabi bir faaliyettir. 2863 sayılı Kanun’un 50. maddesi uyarınca, define arayışında bulunmak isteyen kişilere Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından define arama ruhsatı verilebilir. Ancak, bu tür ruhsatlar, tescilli sit alanları, mezarlıklar ve korunması gereken taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu bölgelerde kesinlikle verilmez. Define arama ruhsatının verilme koşulları, başvuru için gerekli belgeler, arama faaliyetlerinin nasıl yürütüleceği ve bulunan definelerden arayana düşen haklar, ilgili yönetmeliklerle ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

İzinsiz kazı yapmanın cezası oldukça ağırdır. Kanun’un 74. maddesi, kültür varlığı bulma amacıyla yetkisiz kazı veya sondaj yapanlara iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Eğer bu izinsiz kazı, sit alanı veya kanunla koruma altına alınmış başka bir bölgede gerçekleştirilmemişse, cezada üçte bir oranında indirim uygulanabilir.

İzinsiz define arayışı içinde olanlar için üç aydan iki yıla kadar hapis cezası söz konusudur. Eğer bu yasa dışı faaliyetler, tarihi eser kaçakçılığı amacıyla veya kültür varlıklarını korumakla yükümlü kişiler tarafından işlenirse, cezalar iki katına kadar artırılır. Ancak, yasa dışı yollarla bulunmuş bir kültür varlığını, hakkında soruşturma başlamadan önce yerel mülki amire teslim eden kişiler için mahkeme, cezada üçte ikiye kadar önemli bir indirim uygulayabilir. Bu durum, iyi niyetli teslimatları teşvik etmeyi amaçlar.

Kültür ve tabiat varlıklarının bildirim yükümlülüğünü kasten ve mazeretsiz olarak ihlal edenler için Kanun’un 67. maddesi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörmektedir. Bildirimi yapılmamış, yani yasal olmayan yollarla elde edilmiş bir kültür varlığını satışa sunan, satan, veren, satın alan veya kabul eden kişiler ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına çarptırılır. Bu, tarihi eser kaçakçılığı ve ticaretinin önüne geçmeyi hedefleyen ağır bir yaptırımdır.

Kültür ve tabiat varlıklarını yasa dışı yollarla yurt dışına kaçırma suçu, en ağır cezai yaptırımlardan birini gerektirir: beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası. Bu, kültürel mirasımızın ülke dışına çıkarılmasını engellemek için caydırıcı bir hükümdür.

Kaynak: https://www.urfanatik.com/tarihi-eser-ya-da-define-bulan-ne-yapmali-bildirim-suresi-ikramiye-ve-kacak-kazinin-cezasi

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Toprak Altından define çıktı! Yasal süre, ikramiye ve kaçak kazı cezası: İşte Bilmeniz Gerekenler
+ - 0

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Suruç Gündem Son Dakika Suruç Haberleri ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin
KAI ile Haber Hakkında Sohbet
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.