25 Ekim 2026 Pazar günü düzenlenen KPSS 2026 Ortaöğretim sınavının ardından, tarih bölümünde dikkat çeken Osmanlı kültürü ve medeniyeti soruları adayların gündemine oturdu. Sınavın tamamlanmasıyla birlikte, “padişahın mutlak vekili kimdir?” sorusu Google Trends’te Türkiye genelinde en çok aranan konular arasına girerek büyük bir merak uyandırdı. Bu durum, sınavda ilgili bir sorunun yer aldığını işaret ediyor; sorunun tam metni ÖSYM’nin yayımlayacağı kitapçıkla netlik kazanacak.
Peki, Osmanlı Devleti’nde padişahın mutlak vekili kimdi? Bu önemli sorunun cevabı Sadrazam‘dır (aynı zamanda Vezir-i Azam veya Veziriazam olarak da bilinir).
Osmanlı Sadrazamı, padişahtan sonra devlet yönetimindeki en yüksek yetkili makamdı. Padişahın mührü olan Mühr-i Hümayun‘u taşıma yetkisi, onun devletin en üst düzey temsilcisi ve mutlak vekili olduğunu açıkça gösterirdi. Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren Divan-ı Hümayun toplantılarına Sadrazam başkanlık etmeye başladı. Ayrıca, padişahın sefere katılmadığı durumlarda “Serdar-ı Ekrem” unvanıyla ordunun başına geçme sorumluluğunu üstlenirdi. Büyük devlet memurlarının atanması ve görevden alınması gibi kritik yetkiler de doğrudan Sadrazam’ın sorumluluğundaydı. Günümüzdeki başbakanlık makamına benzer bir konumda olduğu söylenebilir.
Sadrazamlar, Osmanlı’nın yönetici sınıflarından seyfiye (askerî sınıf) içinde önemli bir yer tutardı. Osmanlı tarihinde iz bırakmış bazı tanınmış sadrazamlar arasında Çandarlı Halil Paşa, Pargalı İbrahim Paşa, Sokollu Mehmet Paşa ve Köprülü ailesinden gelen güçlü isimler bulunmaktadır.
KPSS Tarih sınavlarında Sadrazamlık makamıyla birlikte sıkça karşılaşılan diğer Divan-ı Hümayun üyeleri arasında Nişancı da bulunur. Adayların bu iki önemli makamı karıştırmaması büyük önem taşır.
