2026 KPSS Ortaöğretim sınavının ardından tarih bölümündeki sorular, adaylar arasında büyük bir merak konusu haline geldi. Özellikle internet arama motorlarında “Yeniçeri Ocağı ne zaman kaldırıldı?” sorgusu hızla yükselen konular arasında yer aldı. Sınavda, Osmanlı tarihinde önemli bir dönüm noktası olan Vak’a-i Hayriye’nin hangi padişah döneminde gerçekleştiğine dair bir soru yöneltildiği belirtildi. Bu olay, KPSS Tarih konuları arasında her zaman kilit bir bilgi olarak öne çıkar.
Peki, bu kritik sorunun yanıtı ne? Yeniçeri Ocağı, 1826 yılında Osmanlı Padişahı II. Mahmut’un emriyle tamamen ortadan kaldırıldı. Tarihimizde “Hayırlı Olay” anlamına gelen Vak’a-i Hayriye olarak bilinen bu radikal gelişme, Osmanlı İmparatorluğu için yepyeni bir dönemin kapılarını araladı.
II. Mahmut, imparatorluk ordusunu çağın gereklerine uygun hale getirme hedefiyle 1826’da Eşkinci Ocağı’nı kurarak modernleşme yolunda önemli bir adım atmıştı. Ancak yeniçerilerin bu yenilikçi düzenlemeye karşı isyan etmesi üzerine padişah, halkın ve ulemanın güçlü desteğini alarak 15-17 Haziran 1826 tarihleri arasında Yeniçeri Ocağı’nı top ateşine tutturarak tamamen lağvetti. Bu cesur ve köklü kararın ardından, Osmanlı’nın modern ordusu olan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye teşkilatı kuruldu. Bu, Osmanlı’da askerî reformların en kritik ve dönüştürücü adımı olarak tarihe geçti.
17. yüzyıldan itibaren eski gücünü ve disiplinini büyük ölçüde yitiren Yeniçeri Ocağı, zamanla devlet içinde bir engel teşkil etmeye başlamıştı. Padişahları tahttan indirme ve her türlü ıslahat girişimine karşı çıkma eylemleriyle bilinen bu ocak, daha önceki dönemlerde de reform çabalarını engellemişti. Örneğin, III. Selim’in Nizam-ı Cedid ordusu 1807’deki Kabakçı Mustafa İsyanı ile, II. Mahmut dönemindeki Sekban-ı Cedid ise 1808’deki Alemdar Olayı ile yeniçeriler tarafından yok edilmişti. Bu nedenlerle 1826’da gerçekleştirilen Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması, Osmanlı İmparatorluğu’nda askerî ve idari reformların önünü açan tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendirilir. Bu olay, KPSS adayları için Osmanlı tarihi ve ıslahatları konularında sıkça karşılaşılan ve mutlaka bilinmesi gereken bir bilgidir.
Yeniçeri Ocağı’nın kökenleri, 14. yüzyılda I. Murat dönemine dayanır. Kuruluşunda savaş esirlerinden Pençik sistemiyle asker alınan bu birlik, ilerleyen dönemlerde Hristiyan tebaadan çocukların devşirme sistemiyle toplanmasıyla genişlemiştir. Osmanlı’nın en seçkin askerî birliği olan Kapıkulu Ocakları’nın temelini oluşturan yeniçeriler, padişaha doğrudan bağlı, düzenli maaş alan ve Acemi Ocağı’nda sıkı bir eğitimden geçen profesyonel bir orduydu.
Kısaca “Hayırlı Olay” olarak tanımlanan Vak’a-i Hayriye, Yeniçeri Ocağı’nın 1826 yılında sonlandırılmasına verilen isimdir.
