Şanlıurfa’nın Harran ilçesine bağlı Göktaş Mahallesi’nde bulunan Han el-Ba’rur Kervansarayı, yaklaşık 800 yıllık geçmişiyle Tektek Dağları bölgesinin tarihî yapıları arasında yer alıyor. Eyyubiler döneminde Harran-Bağdat ticaret yolu üzerinde inşa edilen hanın adı ise alışılmışın dışında bir anlam taşıyor. Ba’rur sözcüğü, resmî turizm kaynaklarında keçi gübresi anlamıyla açıklanıyor. Bu adın, kervansarayın sonraki dönemlerde hayvan ağılı olarak kullanılmasından kaynaklandığı düşünülüyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı’nda yapının adına ilişkin eski bir rivayet aktarılıyor. Anlatıya göre hanı yaptıran kişi, yapıyı kuru üzümle doldurmuş ve kendisinden sonra gelenlerin burayı keçi gübresiyle dolduracağını söylemişti.
Bu anlatı tarihî bir belgeyle kesinleşmiş olay değil, yörede aktarılan bir rivayet. Bakanlığın gezi yayınında ise kervansarayın Moğol istilasının ardından harap olduğu ve uzun yıllar ahır olarak kullanıldığı belirtiliyor.
Han el-Ba’rur’un Eyyubiler döneminde inşa edildiği biliniyor. Ancak yapım yılı konusunda resmî kaynaklarda farklı tarihler bulunuyor. GoTürkiye ile Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesinin kültür varlıkları yayınında 1219 yılı veriliyor.
Belediyenin aktardığı kitabe çevirisine göre inşaat, Hüsameddin Ali tarafından Şubat 1219’da başlatıldı ve Temmuz ayında tamamlandı. Kültür Portalı ile Şanlıurfa Kültür Atlası ise yapıyı 1228-1229 yıllarına tarihlendiriyor.
Kervansaray yaklaşık 65’e 66 metrelik bir alan üzerine kurulmuş. Tek katlı ve kareye yakın planlı yapının ortasında açık bir avlu bulunuyor. Avluyu çevreleyen revakların yanı sıra mescit, hamam, yazlık ve kışlık bölümler de mimari düzenin parçaları arasında.
Şanlıurfa Kültür Atlası’na göre kuzey cephesindeki anıtsal giriş 7,70 metre yüksekliğinde ve 5,20 metre genişliğinde. Bakanlığın tarihsel yayınında giriş bölümü ile mescidin diğer kısımlara göre daha iyi korunduğu, mescidin 1993 yılında restore edildiği aktarılıyor.
GoTürkiye’nin gezi rehberinde kervansarayın Şanlıurfa merkezine yaklaşık 70, Harran’a ise 28 kilometre uzaklıkta olduğu belirtiliyor. Diğer kurumsal kaynaklarda Harran’a mesafe 26 ve 27 kilometre olarak veriliyor.
Han el-Ba’rur, Harran çevresindeki tarihî gezi güzergâhında bulunuyor. Aynı rota üzerinde yer alan Şuayb Antik Kenti, kervansaraya yaklaşık 13 kilometre uzaklıkta.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
Kaynak: https://www.urfanatik.com/sanliurfada-adi-keci-gubresinden-gelen-tarihi-hanin-800-yillik-hikayesi
