Şanlıurfa yöresine ait 12 halk türküsünün makam ve ritim özellikleri akademik bir araştırmada incelendi. Şafak Ceylan tarafından hazırlanan ve 2024 yılında yayımlanan çalışmada, TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı’ndan seçilen Hicaz makamındaki ezgilerin melodik ve usul yapılarında farklılıklar bulunduğu ortaya konuldu.
Ayalgu Disiplinlerarası Türk Mûsikîsi Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan araştırma, Şanlıurfa türkülerinin müzikal özelliklerini ayrı ayrı değerlendiriyor. Çalışmada eserlerin makam yapıları ile ritmik özellikleri karşılaştırılarak yöre müziğinin repertuvar kayıtlarındaki özellikleri ele alındı.
Araştırmanın temel kaynağını TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı oluşturdu. Şanlıurfa ilinden derlenmiş ve Hicaz makamında yer alan 12 ezgi inceleme kapsamına alındı.
Şafak Ceylan, seçilen eserlerin melodik özelliklerini makam analiziyle, ritmik yapılarını ise usul analiziyle değerlendirdi. Böylece aynı makam kapsamında incelenen türkülerin müzikal özellikleri arasındaki farklılıklar araştırıldı.
Çalışma, yeni bestelenmiş eserleri değil, daha önce repertuvara alınmış Şanlıurfa türkülerini konu alıyor.
Araştırmada Hicaz makamındaki 12 ezginin yalnızca melodileri değil, ritmik düzenleri de ele alındı. Türk müziğinde usul, bir eserin ritmik yapısını tanımlayan temel unsurlardan biri olarak kullanılıyor.
İnceleme sonucunda seçilen eserlerin makam ve usul özellikleri bakımından farklılıklar taşıdığı belirlendi. Araştırmacı, bu özellikleri karşılaştırarak Şanlıurfa yöresinden derlenen ezgilerin müzikal yapısını değerlendirdi.
Çalışmada türkülerin sözleri ve melodilerinin, yöre halkının geçmişi ile kültürel özelliklerine ilişkin bilgiler taşıyabileceği üzerinde de duruldu.
Araştırmada halk ezgilerinin müzikal özelliklerine göre incelenmesi ve sınıflandırılması, kültürel mirasın kayıt altına alınması açısından ele alındı. Yazılı ve dijital repertuvarların bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasındaki yeri değerlendirildi.
Şanlıurfa İlinden Derlenmiş Hicaz Makamındaki Türkülerde Makam ve Usul Analizi başlıklı makale, Ayalgu Disiplinlerarası Türk Mûsikîsi Araştırmaları Dergisi’nin ikinci sayısında 23 Eylül 2024 tarihinde yayımlandı.
Şafak Ceylan’ın araştırması derginin 10-29. sayfaları arasında yer alıyor. Çalışma, Şanlıurfa halk müziğine ait seçilmiş 12 eserin makam ve usul özelliklerini akademik inceleme kapsamında kayıt altına alıyor.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
Kaynak: https://www.urfanatik.com/sanliurfanin-12-turkusunde-farkli-ritimler-hicaz-makami-arastirildi
