Şanlıurfa’nın kalbinde yer alan ve şehrin canlı ticari damarlarından biri olan Haşimiye Meydanı, Gümrük Hanı, Mevlevihane, Kazancı Pazarı ve tarihi çarşıları bir araya getiren stratejik konumuyla önemini bugün de sürdürüyor. Şanlıurfa’nın en bilinen noktalarından biri olmasına rağmen, bu özel meydanın adının kökeni birçok Urfalı tarafından merak ediliyor. Yapılan kapsamlı araştırmalar ve **arşiv kayıtları**, “Haşimiye” isminin, kentin köklü ailelerinden Hacıkâmilzadeler’e mensup Hacı Haşim Efendi’den geldiğini ortaya koyuyor.
Yerel tarih araştırmacılarının bulgularına göre, Haşimiye Meydanı adını, Cumhuriyet döneminde “Yetkin” soyadını alan Hacıkâmilzadeler ailesinden Hacı Haşim Efendi’den almıştır. Hacı Haşim Efendi, bugünkü meydanın bulunduğu alanda, vakıf niteliğinde ticari yapılar inşa ettirmiştir. Bu yapılar sayesinde bölge, başlangıçta “Haşimiye Çarşısı” olarak anılmaya başlanmıştır. Araştırmacı Cihat Kürkçüoğlu da bu bilgiyi teyit ederek, meydanın isminin Hacıkâmilzadelerden Haşim Efendi’nin yaptırdığı **vakıf eserlerinden** kaynaklandığını belirtmektedir.
Geçmişte, bugünkü geniş meydanın yerinde, iki katlı ve pasaj benzeri bir çarşı bulunuyordu. Yerel tarihçi Mehmet Adil Saraç’ın aktardığı detaylara göre, 1800’lü yıllarda inşa edilen bu çarşının alt katlarında çeşitli meslek gruplarına ait dükkanlar hizmet verirken, üst katında ise Çarşı Karakolu ile tüccarların kullandığı yazıhaneler yer alıyordu. Hacı Haşim Efendi ile özdeşleşen bu **ticari merkez**, halk arasında hızla “Haşimiye Çarşısı” olarak tanındı. Böylece, “Haşimiye” adı, meydanın mevcut halini almasından çok önce, bölgenin kolektif hafızasına kazındı.
**Şanlıurfa Haşimiye Meydanı** adının tarihçesi sadece sözlü anlatımlarla sınırlı değildir. Akademik çalışmalarda kullanılan **arşiv belgeleri**, 14 Şubat 1910 tarihli bir vakfiyede “Dâhili Ruha’da vâki Haşimiye Çarşısı” ifadesinin geçtiğini göstermektedir. Bu önemli kayıt, çarşının Çulcu Pazarı, Bican Ağa Hanı, kamu yolu ve çevredeki dükkanlarla olan sınırlarını da ayrıntılı bir şekilde tanımlamaktadır. Bu belge, “Haşimiye Çarşısı” adının en geç 1910 yılında resmiyet kazandığını kanıtlamaktadır.
Haşimiye’nin çarşıdan bugünkü meydana dönüşümü ise 1957 yılında gerçekleşti. Mehmet Adil Saraç’ın “Tanıklarıyla Urfa ve Urfalıca” adlı eserinde belirtildiği üzere, yol yapımı projesi kapsamında 1957’de Haşimiye Çarşısı yıkıldı. Dükkanların kaldırılmasıyla birlikte bu alanda geniş bir boşluk oluştu. Urfalılar, yıkılan çarşının ismini yaşatmak amacıyla bu yeni alanı “Haşimiye Meydanı” olarak adlandırdı. Böylece, Hacı Haşim Efendi’nin adı, önce çarşıda, ardından şehrin bu önemli meydanında yaşamaya devam etti. **Urfa yer adları** arasında özel bir yere sahip olan Haşimiye’nin bu dönüşümü, kentin gelişimini de yansıtmaktadır.
Halk arasında **Haşimiye Meydanı hikayesi** hakkında farklı anlatılar da dolaşmaktadır. Bir rivayete göre, Haşimilerden iki tüccarın Urfa’ya gelerek burada yaşanan bir kavga sonucunda hayatını kaybetmesi üzerine meydan onların anısına “Haşimiye” olarak adlandırılmıştır. Bir başka iddia ise ismin, Hz. Muhammed’in büyük dedesi Hâşim’den geldiği yönündedir. Ancak, yerel tarih araştırmacıları bu tür anlatıların tarihi kayıtlarla uyuşmadığını vurgulamaktadır. Elde edilen güvenilir bilgiler, meydanın adının Haşimilerden veya dini bir figürden değil, Şanlıurfa’nın önemli şahsiyetlerinden Hacıkâmilzade Hacı Haşim Efendi’den kaynaklandığını net bir şekilde göstermektedir.
**Şanlıurfa tarihi** açısından büyük önem taşıyan Haşimiye Meydanı’nın bu özgün hikayesi, kentin yer adlarının geçmişi nasıl canlı tuttuğuna dair çarpıcı bir örnek sunar. Bugün meydanda eski Haşimiye Çarşısı fiziksel olarak bulunmasa da, Hacı Haşim Efendi’nin adı, şehrin en hareketli ve önemli noktalarından birinde, **Şanlıurfa’nın kalbinde** yaşamaya devam etmektedir.
