Türkiye’nin önemli tahıl üretim merkezlerinden Şanlıurfa’da üreticiler yeni ekim dönemi için hazırlıklarını sürdürüyor. Bu dönemde buğdayın ekmeklik veya makarnalık olması kadar protein değeri, verim bilgisi, sıcaklık ve hastalıklara karşı dayanıklılığı da dikkatle inceleniyor.
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünün güncel “Buğday Çeşitlerimiz” sayfasında Gündaş, Edessa, Polathan, İlkhan, Serince, Cudi 63 ve Firik olmak üzere yedi çeşidin teknik özellikleri bulunuyor. Bunların ikisi ekmeklik, beşi ise makarnalık buğday olarak sınıflandırılıyor.
GAPTAEM tarafından 2012 yılında tescil edilen Gündaş, makarnalık bir buğday çeşidi. Resmî bilgilere göre çeşidin protein oranı yüzde 13 ile 16 arasında değişiyor.
Gündaş’ın tane verimi için bölge ortalaması 636 kilogram/dekar olarak açıklanıyor. Yazlık gelişme özelliğine sahip ve orta erkenci olduğu belirtilen çeşidin kurağa ve sıcağa dayanıklı olduğu bildiriliyor. Gündaş ayrıca sarı pasa dayanıklı olarak tanımlanıyor.
Makarnalık çeşitlerden Edessa, 2017 yılında tescil edildi. Çeşidin protein oranı yüzde 14 ile 17,3 arasında, verim değeri ise 944 kilogram/dekar olarak gösteriliyor.
Edessa’nın soğuğa ve sıcağa dayanıklılığının iyi olduğu, sağlam sap yapısı sayesinde yatmaya karşı direnç gösterdiği belirtiliyor. Çeşit, sarı pas ve kara pasa karşı “toleranslı” olarak tanımlanıyor.
İncelenen yedi çeşit arasında ekmeklik olarak sınıflandırılan iki buğday bulunuyor. Bunlardan Polathan, 2019 yılında tescil edildi.
Polathan için 800 ile 980 kilogram/dekar arasında verim değeri veriliyor. Çeşidin protein oranı ise yüzde 14,4 ile 15,3 arasında açıklanıyor.
Diğer ekmeklik çeşit Serince ise 2020 yılında tescil edildi. Serince’nin verim değeri 470 ile 975 kilogram/dekar, protein oranı yüzde 13 ile 14,5 arasında gösteriliyor.
GAPTAEM’in incelenen çeşit sayfasında Polathan ve Serince’nin hastalıklara karşı durumuna ilişkin ayrıca bir açıklama yer almıyor. Bu durum çeşitlerin dayanıksız olduğu anlamına gelmiyor; yalnızca söz konusu resmî sayfada bu bilginin belirtilmediğini gösteriyor.
Makarnalık buğday çeşidi İlkhan, 2019 yılında tescil edildi. İlkhan için yüzde 14 ile 18 arasında protein ve 770 ile 860 kilogram/dekar arasında verim değeri açıklanıyor.
Yüzde 18’lik değer, incelenen yedi çeşit içerisinde açıklanan en yüksek protein üst sınırını oluşturuyor. Resmî sayfada İlkhan’ın erkenci ve orta boylu olduğu bilgisi de yer alıyor.
Ancak bu rakam, İlkhan’ın her arazi ve üretim şartında mutlaka en yüksek protein oranını sağlayacağı anlamına gelmiyor.
GAPTAEM’in 2020 yılında tescil edilen çeşitlerinden Cudi 63 de makarnalık buğday olarak sınıflandırılıyor.
Cudi 63’ün protein oranı yüzde 14,9 ile 17,6 arasında değişiyor. Çeşit için açıklanan verim değeri ise 435 ile 950 kilogram/dekar arasında bulunuyor.
Orta boylu ve erkenci olduğu belirtilen Cudi 63’ün hastalık dayanıklılığına ilişkin ayrıntılı bilgi, incelenen resmî çeşit sayfasında yer almıyor.
Listenin en yeni çeşidi olan Firik, 2024 yılında tescil edildi. Makarnalık buğday olarak sınıflandırılan çeşidin protein oranı yüzde 13,6 ile 13,9 arasında açıklanıyor.
Firik için 685 ile 1.088 kilogram/dekar arasında verim değeri veriliyor. Bu rakam, incelenen çeşitler arasında açıklanan en yüksek verim üst sınırı olsa da tek başına kesin bir üstünlük anlamına gelmiyor.
Çeşidin soğuğa ve sıcağa dayanıklılığının iyi olduğu, sağlam saplı ve yatmaya dayanıklı bir yapıya sahip olduğu belirtiliyor. Firik ayrıca sarı ve kara pasa karşı toleranslı olarak tanımlanıyor.
GAPTAEM’in yayımladığı rakamlar çeşitlerin teknik özelliklerini gösteriyor. Ancak verim değerlerinin tamamının aynı yıl, aynı arazi, aynı sulama ve gübreleme koşullarında elde edildiğine ilişkin ortak bir deneme açıklaması bulunmuyor.
Gündaş için bölge ortalaması, Edessa için tek bir verim değeri, diğer çeşitlerin bir bölümünde ise alt ve üst sınırlar veriliyor. Bu nedenle rakamlardan hareketle “en iyi” veya “en verimli” çeşit şeklinde kesin bir sıralama yapılması doğru değil.
Tarlada elde edilecek sonuç; toprağın yapısı, sulama imkânı, yağış miktarı, ekim tarihi, gübreleme uygulaması ve hastalık baskısı gibi birçok etkene göre değişebilir.
Urfanatik daha önce GAPTAEM tarafından geliştirilen CEMMO buğdayının ilk hasadını haberleştirmişti. Ancak GAPTAEM’in incelenen buğday çeşitleri sayfasında CEMMO için diğer yedi çeşitle aynı kapsamda protein, verim ve hastalık verileri bulunmuyor.
Bu nedenle CEMMO, resmî rakamların ortak başlıklar üzerinden incelendiği bu karşılaştırmaya dâhil edilmedi.
Bilgilendirme: Bu içerik doğrudan ekim veya çeşit tercihi tavsiyesi değildir. Haber, GAPTAEM tarafından yayımlanan çeşit özelliklerinin anlaşılır biçimde derlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Araziye uygun çeşidin belirlenmesinde toprak analizi, sulama şartları ve yerel üretim koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu bağlantı sizi https://www.urfanatik.com dışındaki bir siteye yönlendiriyor.
